عكس 2 - سنگنبشته شاه سلطان حسين صفوى در شوال 1106 قمرى . سردر مسجد جامع لاهيجان مربوط به منع برخى از بازيها از جمله انداختن حيوانات .
مىآراستند . به اين لحاظ آن را « آينه تكم » هم مىناميدند . تكم به وسيلهء چوبى به طول حدود نيم متر كه به زير تنهء آن متصل بود ، حركت داده مىشد . اين چوب از سوراخ وسط يك تختهء دايرهاى شكل به شعاع حدود يك وجب ، كه سطح آن هم نقشين و رنگين مىشد ، مىگذشت . با حركت دست تكمچى كه چوب تكم را بالا و پايين مىبرد و با كف دست و انگشتان خود آن را مىچرخاند ، عروسك حركت مىكرد و بر حسب سرعت حركتى كه تكمچى به آن مىداد ، آرامتر يا سريعتر و ايستاده يا نشسته ، روى تختهء گرد قرار مىگرفت و صداى برخورد آن به تخته ، با مقاطع آهنگ ترانههايى كه خوانده مىشد همآهنگ مىگرديد .
تكمچيها در چرخاندن و رقصاندن تكم ، مهارتى هنرمندانه داشتند .
بندبازى
بندبازى و به اصطلاح مردم گيلان « لافندبازى » يا « ريسمانبازى » از نمايشهاى سنتى زنده و محبوب مردم است كه با ديگر سنتهاى محلى آميختگى زياد پيدا كرده و در روزهاى نوروز ، مراسم عروسيها و جشنهاى ديگر و در بازارهاى هفتگى تماشاگران بسيار دارد . اين بازى به شكلى كه امروزه در گيلان انجام مىشود ، عبارت است از پارهاى عمليات نمايشى ورزشى كه توسط « لافندباز » بر روى طناب انجام مىگيرد و مسخرهگىهاى بازيگرى كه
عكس 3 - يالانچىپهلوان با شيرينكاريهايش تقليد بندباز را درمىآورد . كارهاى يالانچىپهلوان عنصر عمدهء نمايشى در ورزش بندبازى است .
« شيطان » ، « شيطانك » و يا « يالانچىپهلوان » ناميده مىشود و در پائين طناب تقليد كارهاى لافندباز را درمىآورد . بندباز را معمولا « پهلوان » مىنامند .
بندبازى علاوه بر جنبهء ورزشى و قهرمانى آن به لحاظ بازيگرى يالانچى پهلوان از اهميت نمايشى قابل ملاحظهاى برخوردار است . گروه بندبازى را دو نفر نوازنده تكميل مىكنند ، يكى « سرناچى » كه ساز يا سرنا مىنوازد و ديگرى « ناقارهچى » كه نقاره مىزند . يكى دو دهه پيش برخى از گروههاى بندبازى ، « نمايش شب » يا « شببازى » را هم به برنامههاى خود اضافه مىكردند . اين نمايشها بخصوص در عروسيها و بنا به تمايل صاحبمجلس انجام مىشد ، و در اين صورت معمولا دو نفر بازيگر به افراد گروه اضافه مىشدند . بازيگران را با قرارداد از بنگاههاى شادمانى رشت مىگرفتند . در نمايشهاى شب ، يالانچىپهلوان هم كه در تقليد مهارت داشت ، يكى از نقشها را عهدهدار مىگرديد .
در بندبازى گيلان تعداد معدودى عمليات و به اصطلاح چشمهكارهاى بندبازى معمول است . با بعضى از اين عمليات همه بندبازان كموبيش آشنا هستند ، اما هر بندباز بر حسب مهارت و ذوق و استعداد خود كارهاى ديگرى هم انجام مىدهد كه ممكن است ساير بندبازان از عهدهء انجام آنها برنيايند . برخى از عمليات بندبازى كه صرفنظر از ميزان مهارت ، همه بندبازان كموبيش با