عكس 1 - تكمچىها از جمله پيشاهنگان و پيامآوران نوروز بودند . از اردبيل مىآمدند و از كوهستانهاى تالش تا حدود شرق گيلان مىرفتند . خانوادههاى گيلانى مقدمشان را خوش و مبارك مىدانستند و شگون كارشان را به دادن هديهاى گرامى مىداشتند .
( آهوى من از باغ آمده ، * چريده و چاق آمده
آهوى من تخممرغ مىخورد ، * از صد تا كمتر نمىخورد )
به اينجا كه مىرسيد ، آهو غش مىكرد و تا تخممرغ يا چيز ديگرى از صاحبخانه نمىگرفت ، حالش به جا نمىآمد . بعد از خواندن هر بند ، همان قسمت اول ( آهوچره ، آهوچره ، ببين چقدر خوب مىچره ) به صورت واگرد ( ترجيعبند ) تكرار مىشد و سپس خواننده بند ديگرى را شروع مىكرد . به اين ترتيب به همهء خانههاى ده مىرفتند و از هر خانه چيزهايى مثل برنج ، تخممرغ و شيرينى مىگرفتند . گروه آهوچره كارشان را از غروب آغاز مىكردند و چند روستا و آبادى نزديك را مىگرديدند .
آهوچره با هريك از دو گونهء نمايشى « عروسى گوله » و « تكم » وجوه مشابهى داشت .
بازى آهوچره از شرقىترين نقاط گيلان تا حدود تنكابن و روستاهاى اطراف آن معمول بود و امروز نيز كموبيش معمول است . بايد توجه داشت كه در محدودهء رواج آهوچره ، رسم نمايشى عروسى گوله ، با عنوان « پير بابو » شناخته مىشود ، و ايفاگر نقش پير بابو خود را با تنپوشى پوستى به هيأتى همانند يك بز كوهى درمىآورد .
وسيلهء اصلى اين بازى ، يعنى كلهء آهو ، گونهاى عروسك نمايشى است و از جهات مختلف از جمله نوع حيوانى كه عروسك به شكل آن ساخته شده نظير بز ، فن حركت دادن عروسك ( توسط چوبى كه عروسك بر سر آن قرار دارد ) و زمان و شيوهء اجراى بازى ، تا حد زيادى با تكم همانندى دارد .
آينه تكم
تا يكى دو دهه پيش در غرب گيلان و حدود شهرستانهاى آستارا و هشتپر « تكمچى » ها از جمله پيامآوران نوروز بودند . تكمچىها از اردبيل به اين حدود مىآمدند و گاهى تا حدود بندر انزلى و رشت هم مىرفتند . كارشان گونهاى نمايش عروسكى آئينى بود ، به نام « تكم -
takam
» كه هماهنگ با ترانههايى كه در استقبال از نوروز مىخواندند ، آن را به حركت و رقص درمىآوردند . تكم را به شكل بز و به اندازهاى در حدود دو كف دست انسان ، و از تختهء چوب مىساختند بهطورى كه پاهاى آن قابليت حركت دادن داشت . در دو طرف آن دو آينهء كوچك مىچسباندند و با تكهپارچهها و منجوقها و پرهاى رنگين آن را