سنتى و شامل راستههائى مركب از تعدادى مغازه و دكان در دو طرف راهى باريك و بخش ديگر به شكل كاروانسراهاى بجامانده از دورههاى گذشته و با همان شكل قبلى داراى دكانهاى متعدد با انبارهاى زيرين يا حاشيهاى و نيز بخش ساختهشده در دورههاى نزديك گذشته و روز به شكل مغازههاى دو طرف خيابان به عرضه كالاها اشتغال دارند . مجموعا حدود 000 ، 37 واحد صنفى و كسبى در استان گيلان به تجارت و كسب مشغول هستند .
كالاها و اجناس و توليداتى كه عمده فعاليتهاى تجارى و كسبى را در گيلان به خود اختصاص دادهاند عبارتند از : برنج ، چاى ، زيتون ، پيله ابريشم ، ماهى و پرندگان ، مركبات ، بادامزمينى ، محصولات جاليزى و انواع سبزيها و حبوبات ، عسل ، لبنيات ، گلگاوزبان ، فندق و گردو .
از سال 1306 هجرى شمسى كه اولين شركت مختلط ايران و شوروى به منظور بهرهبردارى از ماهيهاى درياى خزر ايجاد شد ، تاكنون صيد منظم ماهى يكى از اقلام مهم بازرگانى منطقه را فراهم ساخته است كه اين امر با توجه به انواع گوناگون ماهيهاى درياى خزر - ماهيهاى غضروفى و فلسدار مختلف - به انجام مىرسد . در اين ميان ، صيد و توليد خاويار از اهميتى ويژه برخوردار است كه محصول آن عمدتا به خارج از كشور صادر مىشود .
جمع كل انواع ماهيهاى صيدشده توسط شيلات استان در سالهاى 1370 و 1371 به ترتيب برابر 6574 تن و 437 ، 11 تن بوده است « 102 » . جدول شمارهء 10 نشانگر مقدار صيد انواع ماهى صيدشده طى اين مدت مىباشد كه توسط شركت شيلات به فروش رسيده است . در اين رابطه ، بيشترين مقدار و ارزش حاصله مربوط به صيد ماهى سفيد بوده است . صيد ماهيهاى كپور و كيلكا از نظر اهميت و ارزش ، پس از ماهى سفيد قرار دارد « 103 » . از اين گذشته ، مقاديرى ماهى شور و دودى نيز توسط شيلات استان عرضه شده است كه مقدار و ارزش كل آنها در سالهاى 1370 و 1371 به شرح زير بوده است : « 104 »
ماهى شور 634 ، 39 كيلوگرم به ارزش 000 ، 640 ، 79 ريال ( 1370 ) .
ماهى شور 365 ، 24 كيلوگرم به ارزش 000 ، 935 ، 115 ريال ( 1371 ) .
ماهىدودى 875 ، 8 كيلوگرم به ارزش 000 ، 556 ، 19 ريال ( 1370 ) .
ماهىدودى 191 ، 5 كيلوگرم به ارزش 000 ، 069 ، 15 ريال ( 1371 ) .
مقدار توليد خاويار در سالهاى مختلف با نوسان همراه بوده است ، امّا با اين وجود از اقلام مهم صادراتى و درآمدساز استان بهشمار مىآيد . جدولهاى شمارهء 11 و 12 به ترتيب نشانگر مقدار صيد انواع ماهيهاى خاويار و خاويار توليدشده در استان گيلان در سالهاى مختلف است . علاوه بر اين ، استخرهاى پرورش ماهى پراكنده در سطح استان نهتنها منبع درآمدى براى برخى از خانوارهاى استان است ، بلكه بخشى از ماهيهاى عرضهشده در بازارهاى داخلى را به خود اختصاص مىدهد .
در سال 1371 از طريق دو گمرك استان يعنى بندر انزلى و آستارا جمعا بيش از يك ميليون تن كالا وارد و حدود 000 ، 32 تن انواع كالاها صادر شده است كه مجموع ارزش واردات نزديك به 74 ميليارد ريال و ارزش صادرات جدول شمارهء 10 - مقدار و ارزش انواع ماهى منجمد و تازه توسط شيلات استان گيلان در سالهاى 70 و 1371 .
مأخذ : آمارنامهء استان گيلان ، 1371 ، صفحهء 214 .
جدول شمارهء 11 - مقدار صيد انواع ماهيهاى خاويارى در سالهاى مختلف در استان گيلان بر حسب كيلوگرم .
مأخذ : آمارنامهء استان گيلان ، 1371 ، صفحهء 279 .
در همين سال برابر 5 ميليارد ريال بوده است . از انواع كالاهاى وارده مىتوان گازوئيل و لوازم و تجهيزات برقى را نام برد كه به ترتيب 6 / 84 درصد و 3 / 13 درصد از كل واردات را به خود اختصاص مىدهند . در مقابل ، كالاهاى صادراتى عمدتا شامل مواد غذائى است . « 105 » جدولهاى شمارهء 13 و 14 به
هامش
( 102 ) . همان كتاب ، صفحهء 276 .
( 103 ) . همان كتاب ، صفحهء 277 .
( 104 ) . همان كتاب ، صفحهء 278 .
( 105 ) . همان كتاب صفحهء 392 - 391 و 405 .