ساحل غربى شبهجزيره « ماهروزه » روستاهائى وجود داشت كه تقريبا كليه ساكنين آنها صياد بودند و به زبان محلى آنها را « مالا » و يا « مالاچى » مىناميدند .
كمپانى ليانازوف اعلام كرد كه صيادان مزبور فقط مىتوانند به صيد ماهيهاى حلال فلسدار بپردازند و در صورت صيد ماهيهاى حرام از قبيل « اسبله » و ماهى « استرا » بدون فلس - سوف - اردكماهى - ماشماهى - شكماهى - ماهيهاى درنده و مارماهى كه جزء صيد مجاز آنها محسوب نمىشوند موظفند آنها را با نرخ تعيين شده كه از دو شاهى تا چند قران نوسان دارد به « كرپى صيد » كمپانى تحويل نمايند .
اصولا قرارداد كمپانى ليانازوف مربوط به بهرهبردارى از ماهيان خاويارى بود . ليكن ليانازوف صيد ماهيان فلسدار شمال ايران را با حيلههاى گوناگون به قرارداد خود ملحق ساخت .
افراد معمرى كه در امور مربوط به صيد در دوران وارثين ليانازوف مسئوليت و نظارت داشتند ، در مورد غير حلال نمودن ماهى سوف مطالبى به شرح زير بيان كردهاند :
نماينده وارثين ليانازوف كه جهت كسب امتياز بهرهبردارى از ماهيان فلسدار شمال ايران اقدامات زيادى را انجام داده ولى نتوانسته بود به هدف اصلى خود در مورد بدست آوردن محصول صيد ماهى سوف نايل شود سرانجام به « شريعتمدار » روحانىنمائى كه از عمّال كنسول روس در رشت بود متوسل شد و اعلاميهاى به امضاى وى رسانيد كه از قرار ذيل است :
« قرآن مجيد ماهيان بدون فلس را حرام و ماهيان داراى فلس را حلال اعلام نموده ، نظر به اينكه ماهى سوف داراى فلسهاى فوق العاده ريز است لذا اين ماهى حرام نيست و حلال نيز نمىباشد و به عنوان ماهى مكروه اعلام مىگردد لذا مصرف آن براى مسلمانان در حكم مكروه است » . « 14 »
بدينترتيب صيد ماهى سوف نيز به كمپانى ليانازوف واگذار مىگردد !
به نظر مىرسد كه عوامل حكومت ايالتى از جمله سردار منصور حاكم انزلى نيز در دادن امتياز صيد ماهيان فلسدار به كمپانى ليانازوف دخالت داشتهاند . صيادان انزلى با درك واقعيت جريان ، نامهاى به ظهير الدوله حكمران گيلان نوشته از حاكم انزلى شكايت كردند .
سردار منصور صيد ماهيهاى حلال را به مبلغ بيست و دو هزار تومان از ليانازوف اجاره كرده و در حدود هشتاد هزار تومان به صيادان اجاره داده بود به شرطى كه ماهى سوف را مجانا به اداره شيلات تحويل دهند . بايد توجه داشت كه سردار شخصا قيمت ماهيهاى سوف را از شيلات وصول مىكرد .
فعاليتهاى صيادى در خليج انزلى
الحاق رودخانهها و خليجهاى انزلى و گرگان به امتياز بهرهبردارى ليانازوفها كه به علت تسلط سياسى روسها و ضعف و بىكفايتى زمامداران قاجاريه و حكمرانان ولايتى انجام گرفت شيلات شمال ايران را به پايگاه استعمارى روس تبديل كرد و موجب شد كه حاكميت روسها در تمام آبهاى نمودار صيد ماهى سوف قبل از ملى شدن شيلات ايران
نمودار صيد ماهى سوف بعد از ملى شدن شيلات ايران
منطقه شمال ايران روزبهروز وسيعتر گردد .
خليج انزلى بر اثر دارا بودن شرايط طبيعى خاص مناسبترين منطقه تخمريزى و پرورش بچه ماهيان فلسدار ( حلال ) در تمام طول ساحل شمال ايران محسوب مىشود . كمپانى ليانازوف با اطلاع از اين شرايط براى دستيابى به منابع غنى آبزيان خليج انزلى در صدد برآمده بود كه بهرهبردارى از ماهيهاى حلال انزلى را به خود اختصاص دهد .
عمده نظر كمپانى ليانازوف در خليج انزلى صيد ماهيان مولدى بود كه در اواخر زمستان تا اوائل بهار به منطقه مرداب مهاجرت مىنمايند و ماهيهاى سفيد و سوف مهمترين ماهيان اين گروه بهشمار مىروند . تخمريزى ماهى سوف در اوايل بهار و در زمانى كه درجه حرارت آب بين 10 - 18 درجه
هامش
( 14 ) . اطلاعات محلى ( به روايت سالمندان )