راههاى جنگلى گيلان :
يكى از مهمترين مشكلات موجود از نظر دستيابى به جنگلهاى گيلان و بهرهبردارى از آنها كمبود راههاى جنگلى است . گرچه از آغاز تهيه طرحهاى جنگلدارى و اجراى آنها جادههاى مختلفى در جنگل احداث شد ولى هنوز هم بسيارى از مناطق ، فاقد راههاى ارتباطى براى بهرهبردارى و حمل فرآوردههاى جنگلى مىباشند .
از اوّلين سالهاى بهرهبردارى علمى ( 1339 ) وسيله بخش خصوصى و دولت اقدام به احداث جادهها و راههاى جنگلى گرديد . در مناطقى كه تراكم طرحهاى جنگلدارى بيشتر بوده راههاى جنگلى زيادترى احداث شده . به عنوان مثال جنگلهاى حوزه آبخيز اسالم و شركت سهامى جنگل شفارود در منطقه تالش و ماسال و شاندرمن و هشتپر از نظر مقايسه با مناطق جنگلى ديگر داراى راههاى جنگلى بيشترى هستند . راههاى مزبور توسط بخش دولتى ايجاد شده است .
بر اساس بررسيهاى انجام شده طول راههاى جنگلى گيلان به حدود 1300 تا 1500 كيلومتر مىرسد كه وسيله اداره كل منابع طبيعى استان و شركت شفارود احداث شده است . اگر راههاى ارتباطى اصلى مانند راه آستارا - اردبيل ، اسالم - خلخال ، پونل - خلخال ، فومن - ماسوله ، شفت - سياهمزگى ، رشت - رودبار ، رودبار - عمارلو ، سياهكل - ديلمان و همچنين راههاى ارتباطى رحيمآباد رودسر به مناطق ييلاقى ، اشكورات و املش به مناطق ييلاقى و راههاى روستائى جنگلى را نيز در محاسبه منظور نمائيم تمام راههاى ارتباطى جنگلهاى گيلان به حدود 3000 كيلومتر خواهد رسيد . برابر استانداردهاى بين المللى حد متوسط جادههاى جنگلى موردنياز براى حمل فرآوردهها و حفاظت و نگهدارى درختان حدود 20 متر در هر هكتار ( 000 ، 10 متر ) برآورده شده است . اگر سطح جنگلهاى گيلان را حداكثر 000 ، 550 هكتار در نظر بگيريم حداقل جادههاى موردنياز 000 ، 11 كيلومتر است .
در حال حاضر هزينه احداث راههاى جنگلى بسيار گران است و با توجه به مشكلاتى كه در مورد احداث اين راهها وجود دارد هزينه ايجاد هر كيلومتر راه جنگلى از 1 ميليون تومان تجاوز مىنمايد .
كارخانههاى چوب و كاغذ
زمانى بود كه چوب تنها براى توليد گرما و حرارت مورد استفاده قرار مىگرفت . با گذشت زمان اندكاندك از اين ماده اوليه براى تهيه ابزار و وسائل ابتدائى استفاده شد و سپس دامنه كاربرد آن توسعه يافت اما تا نيم قرن پيش كاربرد اساسى چوب از محدوده صنايع ساختمانى براى تهيه در و پنجره و سقف و كف بناها و برخى از وسائل و ابزار از جمله مبل و صندلى و ميز و غيره تجاوز نمىكرد . در عصر ما با پيشرفتهاى شگفتانگيزى كه در علم و صنعت نصيب انسان شده براى تهيه بسيارى از نيازهاى جامعه از چوب استفاده مىشود . شايد باوركردنى نباشد كه امروز چوب در تهيه و توليد 4500 نوع محصول و فرآورده مكانيكى ، شيميائى و نيمه شيميائى نقش اساسى را ايفا مىكند . حتى انواعى از لباس و پوشاك ، فيلمهاى عكاسى و سينمائى ، اسانسهاى عطر ، كاغذ ، نوارهاى كاست ، پلاستيكها ، ورنيها ، ملامينها و فرآوردههاى ديگر با بهرهگيرى از چوب تهيه و به بازارها عرضه مىشوند .
در ايران تا چند دهه پيش از چوب تنها در كارهاى ساختمانى و توليد وسائل و ابزار چوبى استفاده مىشد . طى سالهاى اخير ، چوب در خدمت صنايع ديگرى نظير كاغذسازى و مواد شيميائى قرار گرفت و در گيلان نيز به تناسب احداث راههاى جنگلى و تهيه ماشينهاى بهرهبردارى و فراهم شدن امكانات لازم براى خارج كردن تنه درختان از جنگل و بهويژه نياز مردم به فرآوردههاى متنوع جنگلى ، كارخانههائى در سطح استان تأسيس شد كه مهمترين آنها عبارتند از : واحد صنايع چوب اسالم ، شركت صنايع چوب و كاغذ ايران ( چوكا ) ، نئوپان چمخاله ، فيبر حسنرود و تخته چندلائى نصرتيان .
همزمان با تأسيس كارخانههاى مزبور كارگاههاى نجارى ، مبلسازى و صنايع دستى در سراسر گيلان توسعه يافت بطورىكه امروز بيش از 600 كارگاه مربوط به صنايع چوب در سطح استان مشغول كار هستند . نيازهاى چوبى كارگاههاى مزبور بيشتر از واحد صنايع چوب اسالم تأمين مىشود .
صنايع چوب اسالم اولين مجتمع بزرگ دولتى در صنايع چوبى بود كه به سال 1337 تحت عنوان شركت بهرهبردارى و صنايع چوب گيلان در اسالم ( جاده انزلى - آستارا ) ، با سرمايهگذارى سازمان برنامه و سازمان جنگلبانى تأسيس شد .
ايجاد اشتغال و جذب انبوه بيكاران ، تحول در شيوهء معيشت و سطح زندگى مردم منطقه ، آشنائى با روشهاى صحيح استفاده از چوب و جنگل ، توسعه ارتباطها و جابجائيها در سايه گسترش شبكه جاده روستائى ، احداث راه ييلاق - قشلاق و بالاخره رونق اقتصادى و تجارى از نتايج مفيد تأسيس اين مجتمع بزرگ بود امّا متأسفانه تخريب كيفى و پسروى كمّى جنگلهاى غنى و بكر منطقه را بايد از آثار زيانبار فعاليتهاى صنايع چوب اسالم دانست .
در طول سالهاى گذشته مديريت ، سازمان و جايگاه تشكيلاتى اين واحد چندين بار دچار تغيير و تحول گرديده و پس از آخرين تغييرات در سال 1369 زير عنوان واحد صنايع چوب اسالم به صورت شركت دولتى وابسته به وزارت صنايع ( سازمان گسترش و نوسازى صنايع ايران ) فعاليت خود را ادامه داده است .
كارخانه چوب اسالم داراى شعب مختلفى از قبيل چوببرى ، نجارى ، مبلسازى ، چوب خشككنى و درجهبندى چوب مىباشد . در حال حاضر 1021 كارگر و 97 كارمند در اين واحد عظيم به كار اشتغال دارند . مصرف فعلى اين واحد در سال 000 ، 100 متر مكعب گرده بينه است . فرآوردههاى توليدى آن شامل انواع چوبهاى بريده شده نظير تراورس ، الوار ، واشان ، تخته ، مبل ، صندلى و غيره مىباشد . در سال 1350 در كنار صنايع چوب اسالم كارخانه قطران ( تقطير چوب ) تأسيس گرديد تا زائدههاى چوبى كارخانه اسالم را مورد استفاده قرار داده به توليد محصولات مختلف شيميائى نظير الكل ، اسيداستيك ، فرمالين ، استن و زغال فعال بپردازد . كارخانه مزبور پس از چند سال فعاليت به علت نواقص زياد تعطيل گرديد .
در سال 1352 مجتمع عظيم ديگرى تحت عنوان صنايع چوب و كاغذ ايران ( چوكا ) به منظور تهيه انواع كاغذ و توسعه صنايع چوبى در منطقه پونل تالش تأسيس شد . واحدهاى ساختمانى و بخشهاى مختلف در زمينى به وسعت 183