سوخت ، ابزار و آلات و ادوات كشاورزى ، قايقهاى كوچك و احداث كلبههاى چوبى و خانهها و ساختمانها . دوم : دوره بهرهبردارى و تهيه محصولات چوب براى صدور به خارج از كشور . سوم : عصر بهرهبردارى صنعتى و فنى براى تأمين نيازهاى داخلى كه در عينحال بخشى از اهداف مورد اول و مورد دوم را هم شامل مىشود .
دورهء اول بهرهبردارى از جنگلها در ايران تا زمان قاجاريه ادامه يافت . تا اين دوره بهرهبردارى از جنگلها توسط افراد براى تأمين نيازهاى اوليه زندگى انجام مىگرفت ( جز موارد استثنائى نظير استفاده از درختان جنگلهاى شمال براى تهيه كشتيهاى جنگى به دستور نادر شاه ) .
دورهء دوم بهرهبردارى از جنگلهاى ايران از جمله گيلان مربوط به عصر قاجار است . در اين زمان قراردادهاى مختلفى با شركتها و افراد خارجى منعقد شد كه بخشى عظيم از ثروت ملى ما را به ثمن بخس در جيب چپاولگران و غارتگران خارجى سرازير كرد و عرصه جنگلها را به سوى تخريب و نابودى سوق داد .
دورهء سوم بهرهبردارى پس از قاجار شروع شد . اولين بهرهبردارى صنعتى با شيوههاى اصولى از جنگلهاى حوزه درياى خزر پس از تأسيس شركت چوب ايران در سال 1308 شمسى آغاز گرديد . هدف از اين بهرهبردارى تهيه و تأمين تراورس براى شبكه راهآهن سراسرى ايران بود .
در آغاز اين دوره بعضى از تكنيكها و روشهاى علمى ساده مبتنى بر مشاهدات كلى و برآوردهاى كارشناسى ، كه سالها قبل از آن در اروپا بهويژه در فرانسه و بلژيك مورد استفاده بود ، در جنگلهاى شمال ايران از جمله گيلان پياده و اجرا شد ولى با تقويت كادر فنى متخصص در داخل و خارج از كشور به تدريج ضوابط و روشها تجديد گرديد .
بهرهبردارى در قالب طرح جنگلدارى به سال 1339 در جنگلهاى امامزاده ابراهيم ( بخش شفت ) با برداشت سالانه 411 ، 17 متر مكعب چوب به وسيله بخش خصوصى و با نظارت سازمان جنگلها انجام گرفت و از آن پس بهرهبردارى در اين چهارچوب ادامه يافت ، پس از ملى شدن جنگلها بهرهبردارى مالكان خصوصى به شيوه گذشته از ميان رفت اما بر طبق قانون به هر خانواده روستائى مجاور جنگل يا جنگلنشين امتياز استفاده از درختان جنگلى در حدى معين و مشخصى داده شد بدينترتيب كه خانوادههاى مزبور مىتوانند هرسال از درختان جنگل به ميزان 10 متر مكعب در صورت نياز به صورت رايگان استفاده نمايند . در اجراى قانون مأمورين حفاظت سرجنگلبانى از خانه و محوطه هر خانواده متقاضى بازديد به عمل مىآوردند . در صورت تأييد نياز خانواده به چوب - بر اساس نوبت از درختان افتاده در جنگل مجاور يا از درختان سرپا معادل 10 متر مكعب با چكش ويژه مصارف روستائى نشانهگذارى مىشود و پروانه قطع و تبديل درخت از طرف سرجنگلبانى محل صادر مىگردد . پس از تهيه لوازم چوبى موردنظر از درخت - مجددا مأمور حفاظت از آنها ( كه از تنه درخت تهيه شده ) و در پاى كنده بايستى موجود باشد بازديد مىنمايد پس از صورتبردارى ( از نظر ابعاد و تعداد آنها ) مجوز حمل به محل خانه و يا محل مصرف صادر مىگردد زيرا چنانچه مجوز حمل در دست نباشد و يا چوبهاى تهيه شده موقع حمل فاقد علامت چكش باشد ، بر طبق قانون حفاظت و بهرهبردارى از جنگلها و مراتع كشور بازداشت مىشود و عامل آن به مراجع قضائى معرفى مىگردد . اين اقدامات كه شامل بازديد محل ، نشانهگذارى درخت ، صدور پروانه قطع و تبديل ، مشخص ساختن چوبهاى تهيهشده ( علامتگذارى با چكش در دو طرف آنها ) و صدور پروانه حمل صرفا براى جلوگيرى از تخلف و سوء استفادههاى احتمالى متقاضى يا افراد ديگر مىباشد . كارشناسان در برنامهريزيهاى خود براى جنگلهاى تجارى و صنعتى دقت مىكنند كه بهرهبردارى از اضافه رويش درختان انجام گيرد و به حفظ و بقاء اصل سرمايه كه همان جنگل باشد لطمه وارد نشود . ميزان رويش سالانه جنگلها بر حسب نوع درختان از 3 تا 6 متر مكعب در هكتار براى جنگلهاى پهنبرگ گيلان برآورد شده است . اگر متوسط درختان موجود جنگل 260 متر مكعب در هكتار باشد رويش سالانه معادل 1 درصد تا 2 درصد كل موجودى خواهد بود . اگر در محاسبه ، رويش سالانه را 1 درصد در نظر بگيريم كل رويش در سال بالغ بر 000 ، 430 ، 1 متر مكعب مىشود ؛ بنابراين حداقل مىتوان معادل اين رقم از جنگلهاى استان بهرهبردارى نمود . حال آن كه در شرائط فعلى به دليل مشكلات عديده حفاظتى ، مالى و كمبود كارشناسان فنى و ماشينهاى بهرهبردارى و جادهسازى حدود 000 ، 480 متر مكعب از 22 واحد طرح در گيلان برداشت مىشود ، كه مقدارى از آن در استان و بقيه به سائر استانهاى كشور حمل مىگردد و به مصرف تهيه وسائل چوبى در كارخانهها و كارگاهها و نيز تراورس جهت راهآهن و تيرهاى تونلى براى معادن سراسر كشور مىرسد .
بهرهبردارى از جنگلهاى گيلان در حال حاضر وسيله اداره كل منابع طبيعى استان ، شركت سهامى جنگل شفارود و يا شركتهاى تعاونى بهرهبردارى و احياء جنگلهاى استان انجام مىشود .
بخش دولتى براى انجام كار در جنگل و تهيه فرآوردههاى چوبى جنگلى در هر منطقه ، از بخشهاى خصوصى يا پيمانكاران محلى كه آشنائى و تجربه جدول شمارهء 2 - محمولات چوبى و فرآوردههاى جنگلى سال 1365 سرجنگلدارى كل استان گيلان
كتاب گيلان ( فارسى ) — صفحة 194
مساهمون: ابراهيم اصلاح عربانى
ص١٩٤