مساحت مجموع جنگلكاريهاى انجام شده طى اين مدت در استان گيلان 5 / 24889 هكتار و جمع نهالهاى غرس شده 329 ، 489 ، 141 اصله مىباشد .
حفظ و نگهدارى و ادارهء 645 ، 120 هكتار از زمينهاى مزبور با 815 ، 957 ، 14 اصلهء نهال به عهده شركت جنگل شفارود است .
لازم به يادآورى است كه بعد از انقلاب اسلامى با توجه به افزايش جمعيت و نياز بيشتر جامعه به مصارف چوب ، كار تهيهء طرحهاى جنگلدارى و برنامهريزى در سطح وسيعترى از جنگلهاى گيلان آغاز شد و طرحهاى متعددى تهيه و تنظيم گرديد كه تعدادى از آنها وسيلهء شوراى عالى جنگل در سازمان جنگلها و مراتع كشور به تصويب رسيد و وسيلهء ادارهء كل منابع طبيعى به اجرا گذاشته شد ؛ تعدادى نيز در جريان بررسى و تصويب مىباشد كه در آينده به اجرا گذاشته مىشود . برابر آمار منتشره از سوى ادارهء كل منابع طبيعى استان گيلان تا سال 1369 مجموعا تعداد 166 طرح در سطح 000 ، 350 هكتار تهيه شده و كار تهيهء طرح در ساير جنگلها نيز دنبال مىشود .
موضوع مهم در بازسازى و احياء جنگلها انتخاب گونههاى مناسب و نشاندن آنها در زمينهاى خالى و جنگلهاى مخروبه است . بديهى است انتخاب اين گونهها بايد چنان باشد كه با وضع آبوهوا و ساير عوامل محيط سازگار بوده از نظر كيفيت و كميت چوب و ساير ملاحظات نيز مقرون به صلاح و صرفه باشد .
بدينترتيب انتخاب گونهها همواره با در نظر گرفتن مجموعهء عوامل اكولوژيكى و نيز مسائل اقتصادى و بالاخره ملاحظات زيستمحيطى و ژنتيكى صورت مىگيرد . عوامل اكولوژيكى مؤثر در انتخاب گونه عبارتند از :
جنس و نوع خاك و سنگ مادر ، ميزان بارندگى و كيفيت و پراكنش آن در فصول و ماههاى سال ، حدّاقل و حداكثر و متوسط درجه حرارت سالانه و ماهانه دورهء يخبندان و خشكى هوا در طى سال ، ارتفاع از سطح دريا ، سرشت و كيفيت رشد گياه ( سريع يا بطئ ) و نيز ميدان اكولوژيكى گياه . مسائل اقتصادى موردنظر در انتخاب گونه عبارتند از : موارد نياز به چوب براى مصارف مختلف صنعتى از قبيل كاغذسازى ، تهيه چوب براى تير ، چوب تونلى ، كبريت ، جعبه و كارهاى نجارى و خراطى ، تأمين سوخت ( هيزم و زغال ) ، فيبر ، روكش ، نئوپان ، پاركت و تراورس . بالاخره در ملاحظات ژنتيكى مربوط به انتخاب گونه بايد حفظ گونههاى نادر و كيفيت خاكها و حمايت از گونههاى در حال انقراض مورد توجه قرار گيرد .
براى جنگلكارى و احياء مناطق مخروبه جنگلى گيلان تعدادى از گونههاى سوزنىبرگ « 75 » بدون انجام آزمايشها و پژوهشهاى قبلى از نظر چگونگى سازگارى آنها در منطقه - و تنها به سائقه استنباطها و مشاهدات كارشناسى - از خارج وارد شده غرس گرديد . البته كوشش شد كه بذر گونههاى مذكور از كشورهائى خريدارى شود كه از نظر مختصات اقليمى مشابه شمال ايران باشند تا نتيجه مطلوب بدست آيد .
براى انتخاب گونههاى بومى و يا وارد كردن گونههاى خارجى به منظور كشت در جنگلهاى شمال و گيلان بهويژه در دههء اخير سعى شده است مجموعهاى از ضوابط و ملاحظات فوق مورد توجه قرار گيرد . خوشبختانه تعدادى طرحهاى تحقيقات موردى و كاربردى توسط محققين سازمانهاى پژوهشى و مراكز آموزش عالى كشور و حتى كارشناسان علاقمند سازمان جنگلها و مراتع كشور انجام شده و يا در دست انجام است كه برخى از آنها نيز به نتايج مفيدى رسيده است . اميد مىرود در سالهاى آينده طرحهاى تحقيقاتى در اين زمينه توسعه يابند تا نكات تاريك و مبهم روشن شده مشكلات موجود بخش اجرا رفع گردد و از تكرار خطاها و اشتباهات گذشته جلوگيرى شود .
گونههاى مورد استفاده در طرحهاى جنگلكارى :
در اينجا بدون پرداختن به مشخصات گياهشناسى و زيستشناسى و نيز مسائل مربوط به تكنيكها و تكنولوژى جنگلكارى ، گونههاى مورد استفاده در جنگلكارى و احياء جنگلهاى گيلان را نام مىبريم :
1 - گروه سوزنىبرگان ( رزينداران يا درختان هميشه سبز ) شامل كاج تهران - كاج رادياتا - كاج تدا - كاج سيلوستريس - كاج سياه - كاج بروسيا - كاج كريپتومريا - كاج اليوتى - كاج دريائى ( بحرى ) - كاج گالابريكا - كاج پوندروزا - كاج چترى - زربين - سرو نقرهاى - سرو خمرهاى - پيسهآ - آبيس ( نرّاد ) - تاكسوديوم - ارس ( ژونىپروس ) و لاريكس .
تعداد قليلى از گونههاى فوق مانند ارس ، زربين ، كاج تهران و سرو خمرهاى يا بومى ايران هستند يا از زمانهاى قديم وارد ايران شدهاند و پس از ساليان دراز در اينجا متوطّن گرديده و حالت بومى پيدا كردهاند ؛ ولى بقيه غالبا از كشورهاى خارجى مثل ايتاليا ، فرانسه ، اطريش ، يوگوسلاوى و تركيه وارد گرديدهاند .
بعضى از اين گونهها مثل كاج رادياتا و كاج تهران از نظر سازگارى و توليد چوب در گيلان ناموفق هستند و بقيه آنها خصوصا كاج تدا ، كاج سياه ، كاج اليوتى و كريپتومريا كاملا موفق بودهاند .
چون بر خلاف هدف اوليه به دلايل خاصّ تكنيكى چوب اين جنگلهاى دستكاشت سوزنىبرگ متأسفانه قابليت تبديل به خمير كاغذ در كارخانه كاغذسازى چوكا را ندارد ، لذا با توجه به نياز شديد مملكت به تنههاى صاف و راست در صنعت انتقال برق ، معادن ، تونلها ، توليد فيبر ، نئوپان و حتى در مصارف ساختمانى ، از چند سال پيش فكر پرورش اين جنگلها و اعمال شيوههاى جنگلشناسى و پرورشى ( روشن كردن و تنك كردن ) در اين تودههاى جوان نضج گرفته و قطعات نمونه آزمايشى بدين منظور اختصاص يافته است كه نتايج اوليه هم رضايتبخش و اميدواركننده مىباشد .
2 - گروه پهنبرگان ( خزانكننده يا برگريزان ) شامل توسكا - انواع صنوبر - افرا - ون - گردو - بلوط ( مازو ) - اوجا - آترىپلكس - اقاقيا - زيتون - فندق - نمدار - آزاد - عرعر - بارانك - گيلاس وحشى و راش .
كليهء گونههاى اخير بومى ايران بوده و رويشگاه بيشتر آنها فقط جنگلهاى گيلان و بهطور كلى حوزهء درياى خزر مىباشد لذا با توجه به شناخت و آشنائى كافى از نياز و سرشت آنها كشت اين گونهها غالبا توأم با موفقيت بوده است .
هامش
( 75 ) . مانند :Pinus taeda , P . radiata , P . nigra , P . sylvestris , Picea , Abies , Taxidium , Criptomeria , . . .