اشعار و سرودههاى انقلابى وى در سالهاى قبل از انقلاب در تهييج مردم مخصوصا دانشجويان نقش مؤثرى ايفا نمود . اين شاعر متعهد و مبارز از مهندسين ارشد و آگاه قسمت استخراج و اكتشاف شركت نفت بود و قريب 14 سال عمرش را در كوير گذراند و منشأ خدمات ارزندهاى گرديد . مهندس سيد مرتضى روحانى در بهار سال 1358 در حادثهاى دلخراش جان سپرد . از اين شاعر پرشور و مبارز ، اشعار زيادى به يادگار مانده كه برخى از آنها مثل « ايلميلى » در نشريات تهران و گيلان چاپ شده است . منظومهء ايلميلى را شاعر در بهار سال 1347 در مشهد مقدس سروده است . در اين شعر كه به گويش گيلكى گالشى و در قالب و اوزان نيمائى سروده شده چهرهء واقعى و رنج ديدهء مردم منطقه نمايان است .
نمونهء اشعار مهندس سيد مرتضى روحانى
ايلميلى
ايلميلى هنده ، بهار را دكته * هنده مِن دامُون ورف آب بوبه
ايلميلى ميشيم بومه روخونه كنار * چتر بزه مثل عروس
همهجا ميلجه ك شون ساز زنن * هال سر ، پرچين سر
*
ايلميلى هنده بيجار زنده بوبه * زنه گل وجين ره را دكنن
همهجا تا زونو سر گل دكنن * از صوبه سر ، كار كُنن ، كار كُنن
شانه سر خونه هنن * چائى دار بوله بزه
چائى باغ مثل زمرد و كته * كيجه شون هنده زبيل سربگيتن !
*
ايلميلى گالش شون يلاق شونن * گونن هله « جوردى » محل ورف دره
تو دونه گالش ره ورف نومه * ايلميلى گالش شون راحت بونن
هنده گالش و چه مجبور نيه * بوشه تادار تو كال ولگ بچينه
ايلميلى يادهره * تا الون چنته جوان دار بكته ؟
*
ايلميلى مركبات شكفه بزه * كوه و صحرا همهجا عطر دره
تو دونه مردم دلدار سرنيه * ايلميلى مردم دلترس دره
نكنه ورف بيه ! * نكنه باد بيه !
ايلميلى يادهره ؟ * ا - زمستان سياورف بومه
پرتقال يخ بزه ، نابود بوبه * ايلميلى مردم اسال عيد نتن
كيجه شون خو گوشوار و تن * و چه شون كشتى نتن ميدان بن
ايلميلى مردم دلترس دره !
*
ايلميلى تهرانى شون را دكنن * رشت را ، چالوس را
« سختسر » يه موشت آدم وكنه * ايلميلى نيا كُنه
چيته اوشون و از كنن * چندى اوشون بىخيالن !
*
ايلميلى وقتى هنم تهران جى * وقتى مىچوم دكنه تى سبز دامُون دله
وقتى مونياكونم تى سرخ آلاله ديمه * مو كه باور نكنم كوتا بكوردن تى دسه !
مو كه باور نكنم گرده دكوردن تى چومه ! * ايلميلى ، ايلميلى جان
ياد دِباره هارم مردمشون تفنگ وتن * بوشن هفت سال تمام دامُون مِن جنگ بكوردن
تره ياسه وانكوره ايلميلى ؟
*
ايلميلى وقتى تىسر ، برف نيشره * سيه ترمى تى چومه پرده زنه
ديو باد تله دوج مِن زوكاكونه * ولگ شون بورمه كنان جير كنن
آسمان جيرهنه سيابونه * ايلميلى مىدل همش تىور نيه
تو هوته راس هسه . . . ! * تو نه فرياد زنه ، نه گب زنه
تو دونه هنده بهار را دكنه * هنده مِن دامُون برف آب بونه
ابرشون فرار كونن ، فرار كونن * آفتاب دريا اولك مثل عروس خنده زنه
همهجا را دكنه ، را دكنه