* شرح مثنوى معنوى . متن همان ( - بالا ) . گزارش از اسماعيل فرزند مصطفى استانبولى متخلص به حقى ،
رومى ( د 1137 ق / 1725 م ) .
گزارشى است به زبان تركى .
آغاز : الحمد لله و سلام على عباده الذين اصطفى . . . و بعد ، فيقول العبد الفقير .
هدية العارفين 1 / 219 ؛ صفا 5 / 223 « روح البيان » .
قاهره ، دار الكتب 1 / 251 .
* شرح مثنوى معنوى . متن همان ( - بالا ) . گزارش از اسماعيل حقى - روح البيان ؛ روح المثنوى .
* شرح مثنوى معنوى . متن همان ( - بالا ) . گزارش از عبد الرحمان متخلص به خالص ،
مفوض بالله فرزند شيخ احمد فرزند شيخ محمود قادرى قهارانى طالبانى كركوكى . نسخهء دانشگاه ( ش 1 / 3095 ) و مجلس ( ش 19 / 2329 ) گزارشى است منظوم از 18 بيت دفتر يكم در قالب مثنوى با ديباچهاى به نثر و منظومهاى در 271 بيت ، كه در 1250 ق ساخته است .
آغاز : ديباچه ؛ الحمد لله الذى إله عقول الفحول فى ادراك جلاله . . . بهترين صداييكه بلبل زبان عارفان .
آغاز گزارش :
يار با خود در ازل بىما و من - * عشق را باختى ( مىساختى ) با خويشتن .
نسخهها 2 / 1255 ( 2 نسخه ) ؛ ذريعه 19 / 92 « مثنوى » .
دانشگاه 11 / 2042 همراه ديوان او ؛ مجلس 8 / 26 .
تركيه ، كتابخانهها 594 .
* شرح ابياتى از مثنوى : شرح لغزى از مولوى . متن همان ( - بالا ) . گزارش از محمّد خاموش نوربخشى .
در گزارش معمايى با سرآغاز :
دوش در وقت صبحدم در چرخ ، پالان يافتم - * در ميان دانهاى خشخاش ، سندان يافتم .
آغاز 1 : شكر بىغايت و سپاس بىنهايت واجب الوجودى . . . آغاز 2 : اما بعد ، معلوم ارباب معارف و اهل الله بوده باشد كه شرح ابيات حضرت .
( - شرح مثنوى معنوى ، از بالى افندى ، هف ) .
نسخهها 2 / 1216 ( 2 نسخه ) .
دانشگاه 14 / 3594 ؛ مجلس 11 / 106 ش 1 / 4110 .
* شرح مثنوى معنوى . متن همان ( - بالا ) . گزارش از كمال الدين حسين خوارزمى - كنز الحقايق فى . . .
* شرح مثنوى معنوى . متن همان ( - بالا ) . گزارش از كمال الدين حسين خوارزمى - جواهر الاسرار .
* شرح مثنوى معنوى . متن همان ( - بالا ) . گزارش از خويشگى قصورى ، عبد الله - اسرار مثنوى .
* شرح مثنوى معنوى : حواشى مثنوى . متن همان ( - بالا ) . گزارش از شاه داعى شيرازى
( د 870 ق / 1465 م ) . در نسخهء گنجبخش كه ديدم ، گزارش بيتهايى است كه از شش دفتر برگزيده :
دفترهاى 1 ، 2 و 3 گستردهتر و بيتهاى برگزيده بيشتر ، و گزارش دفتر ششم تنها در چهار صفحه است . نخست بيتى را گزيده با سربند قوله