دوش وقت صبحدم در چرخ پالان يافتم - * در ميان دانهء خشخاش سندان يافتم .
گزارشى است به عربى .
آغاز : دوش و هو اختفا و الحق به موجودات ذات الاشياء .
( - شرح ابياتى از مثنوى ، از محمد خاموش ، هف ) .
قاهره ، دار الكتب 1 / 312 .
* شرح مثنوى معنوى . متن همان ( - بالا ) . گزارش از عبد العلى بحر العلوم لكهنوى
( د 1235 ق / 1820 م ) . ( - توحيد ) . در آن از عبد الطيف عباسى ( د 1048 ق / 1638 م ) ياد شده . در نسخههايى كه من در گنجبخش ديدم از نگارنده نام برده نشده بود .
در لكهنو چاپ شده است .
آغاز دفتر 1 : الحمد لله الذى استتار فى حجاب غيبه . . . قوله : بشنو از نى . . . عارف سامى شيخ عبد الرحمان جامى ق در اين مىفرمايند .
مشترك 3 / 1651 ( 2 نسخه ) ؛ همانجا 7 / 249 ( 4 نسخه ديگر ) ؛ نسخهها 5 / 3496 ( 2 نسخه ) ؛ علماى هند 122 ؛ مشار 3 / 3250 براى چاپ مجلدهاى آن .
دايرة المعارف ش 660 عكس ؛ ملى 6 / 552 .
بانكيپور 1 / 119 ، 116 ش 83 و 82 ؛ بلوشه 3 / 119 ؟ ؛ ريو 2 / 591 ؛ گنج 3 / 1781 .
* شرح مثنوى معنوى . متن همان ( - بالا ) . گزارش از مولانا جلال الدين بخارايى واعظ ،
كه نامش در انجامه آمده است . و ما شاه جلال بخارايى از سادات شيراز ( د 944 ق / 7 - 1538 م ) را مىشناسيم كه « شرح گلشن راز » ( نفيسى 2 / 812 ) را ساخته است . آغاز افتاده .
مشترك 3 / 1639 .
غلام سرور 155 .
* شرح مثنوى معنوى . متن همان ( - بالا ) . گزارش از مراد على بخارايى - مراد المثنوى .
* شرح مثنوى معنوى . متن همان ( - بالا ) . گزارش از مولانا ادريس بدليسى ،
( د 929 . يا 930 ق / 1523 يا 1524 م ) ، نگارندهء « شرح گلشن راز » ( هف ) . به نام سلطان سليمان خان عثمانى . چلبى و اسماعيل پاشا از اين گزارش در واژهء « مثنوى » ياد نكردهاند .
آغاز : الحمد لله الذى انعم علينا و هدانا للاسلام . . . فانى نظرت كتب اهل الباطن .
نسخهها 2 / 1255 ؛ اعلام 1 / 151 ؛ صفا 5 / 1604 ؛ هدية العارفين 1 / 196 .
دانشگاه 13 / 3019 .
* شرح مثنوى معنوى . متن همان ( - بالا ) . گزارش از شاه بهلول بركى جالند هرى
( د 1170 ق / 7 - 1756 م ) ( - سيف المسلول على . . . ) . سوانح وى و نام پدرش اوحد الدين ميرزا خان بخارايى ، و نام كارهاى ادبى خود و پدرش از اين گزارش به دست مىآيد . از كارهايش : « شرح ديوان صايب » در 1124 ق ( 1712 م ) ، « شرح ديوان غنى » كشميرى ، « شرح ديوان حافظ » و « سيف المسلول » « پيش گفته . و از نگاشتههاى پدرش « نثر الجواهر » و « نظم الدرر و المرجان » را نام برده است . دفتر يكم در دو ماه از 1129 ق / 6 - 1717 م ساخته و گويا بيش از دو دفتر نخست را نساخته است .