همچون گلاباد ( اردستان ، بم ، تبريز ، جيرفت و غيره ) و گلابه ( قوچان ) و گلابى ( بيرجند ) و غيره بنابراين هلاب همان « جلاب » و معرب « گلاب » است كه اين محل بدان نامبردار شده است .
هلارته
Hal rte ( h )
هلارته ديهى است در دهستان رودشت از شهرستان اصفهان كه در دشت رودشت در شرق اصفهان قرار دارد . هلارته ديه بزرگى نيست و معمولا با سكان كه نزديك آن واقع است ، به صورت توأم از آن ياد مىشود و بر زبانها سكان و هلارته جارى است . هلارته به تنهايى در 1345 ( سال آمارى ما ) 99 نفر جمعيت داشته است و سكان ( سكون در تداول عامه ) 36 نفر بنابراين اين هردو ديه همجوار روى هم نيز جمعيت زيادى ندارد . « 1 » دربارهء جامعهشناسى رودشت و وضع اقتصادى و طبيعى آن ، توضيح داديم ( رودشت ديده شود ) . در اينجا اضافه مىكنيم كه دشت شرقى اصفهان پس از دهستان براآن باز هم رو به طرف مشرق ، دشتى است عظيم و پهناور كه همچنان در خاور تا به باتلاق گاوخونى ادامه پيدا مىكند . اين دشت سابق بر اين بسيار آبادتر بوده و بناهاى كهن و آثار قديمى در اين دشت پيدا مىشود . از دورهء اسلامى نيز بناها ، مساجد و منارههايى ، مثل مسجد جامع برسيان ، منارههاى جار و زيار و مسجد فارفاآن ( در شرف تخريب ) همه و همه نشان قدمت اين محل است . در سوابق ايام ناحيهء رودشت آبادتر بوده است . در سفرنامهء ابن حوقل آمده است كه : « آب زايندهرود ( زرنرود ) چون به دروازهء شهرستان نزديك خود حصار مىرسد به شعبهها و چشمههاى بسيار تقسيم مىشود و آن را برحسب حق شرب بخش مىكنند و بدين ترتيب آب زايندهرود تلف نمىشود و از اين آب 9 روز در ماه به روستاى رويدست ( رويدشت ) و براآن مىرسد . اين روستا سرزمينى است گرانقدر و داراى ده منبر و غلات فراوان است و بيشتر خواربار اصفهان از آنجا تأمين مىشود . » « 2 » آب زايندهرود بيشتر اين ناحيه و دشت پهناور آن را مشروب مىكرده و بعدها آبادى به غرب اصفهان منتقل گشته است . با اينكه
هامش
( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 5 .
( 2 ) - ابن حوقل ، سفرنامهء ابن حوقل ( ايران در صورة الارض ) ، ترجمهء جعفر شعار ، انتشارات امير كبير ، تهران ، 1366 ، ص 109 .