علت آن آگاه نيستيم .
واژهشناسى :
واژهء نيشابور در صورت قديمىتر پهلوى خود نيوشاهپر يا نيوشاهپور بوده است . واژهء « نيو » به معنى خوب ، فرّمند و بزرگ در شاهنامه بسيار آمده است و از همين جهت نيز شهر را نيشابور نيز خواندهاند . اين توضيحى است كه در اكثر فرهنگها و به تبع آنها در لغتنامه نيز آمده است . در فرهنگ برهان قاطع و هامش مصحح تفصيلى آورده شده و گفتهاند كه نيشابور يعنى نيوشاپور و از قول حمزه اصفهانى نقل كردهاند نيكشاپور « 1 » ولى معلوم نيست كه تطور « نيو » به صورت « نى » چگونه است و همچنين در امكنهء نظير آن نيريز ، نيان ( اسلامآباد ) ، نيار ( اردبيل ) ، نير ( مريوان ، همدان ، تفت ) ، نيسيان ( اردستان ) و امثال آنها تطور واژه چگونه است .
بر اثر طول مطالعه در نامها نظريهاى به خاطر مىگذرد كه در قبول آن اصرار هم نمىكنم ولى همهء دلايل مؤيّد اين است كه نظريهء فرهنگها به واقع نزديك نيست . نظر به اينكه در بين امكنهء ما محلهايى داريم به صورت « نى » ( ايزه ، مريوان ) و نهوج و نياسر و بسيارى ديگر معلوم مىشود كه واژهء « نى » اساسا به معناى آب است ( نامواژههاى نى ، نيه و نىنى ديده شود ) و ازاينرو مجموع اين امكنه كه با « نى » آغاز مىشد نشانهء آب را كه مورد علاقهء آريايىها بوده در خود دارند و نيشابور يعنى آب شاهپور و مىدانيم كه آب كنايه از آبادى است و بسيارى از امكنهء ايران با خود كلمهء آب معروف است . « 2 »
از جمله نيسيان را در جاى خود توضيح دادهايم اين نامواژه مركب از « نى + سيان » و « سيان » معادل « زيان » از ريشهء زيستن آمده است و نيسيان يعنى جايى كه زندگانى متكى بر آب است .
نيماور
Nim var
نيماور نام ديهى در اصفهان نيست هرچند اين واژه نام چندين ديه در اطراف ايران واقع شده است از جمله نيماور زنجان و نيمور محلات و نوشهر ، چون در اصفهان چنين نامى نداريم نمىتوان انديشيد كه اين نام به مناسبت ديهى بر مدرسهاى نهاده شود توضيح آنكه نيماور
هامش
( 1 ) - ن . ك . به : برهان قاطع به تصحيح دكتر محمد معين ، متن و حاشيه ، همين مدخل .
( 2 ) - ن . ك . به : فرهنگ آ . م . م . همين مدخلها .