آيدوغميش شهرستان لنجان شمردهاند . اين ديه در سال 1345 جمعيتى برابر 1379 نفر داشته است « 1 » و امروز البته بيشتر است . « 2 » تمام اين ناحيت آيدوغميش و لنجان از شكوفايى اقتصادى خاصى در سنوات اخير بهرهمند شده است و بسيار بر آبادى و جمعيت آن افزوده شده است . از يكسو صنايع بزرگى مثل آهنگدازى طبس و فولاد مباركه و صنايع نظامى در آنجا ايجاد شده و بسيارى صنايع كوچكتر وابسته به آنها در اطراف آن به وجود آمده است و در نتيجه اقتصاد اين ناحيه را كه زيبا و آباد و بهرهمند از مزاياى طبيعى بود ، بهتر و هوايش را كثيفتر كرده است تا ببينيم سرانجام صنعت در تخريب محيط زيست انسانهاى اين ناحيه چه خواهد كرد . سابقا گفته شده و باز هم تذكر داده مىشود كه آثار قديم در ناحيهء لنجان و النجان و همچنين آيدوغميش وجود ندارد هرچه بوده است در گذشته ويران شده و نابود گشته آنچه مانده است نام با شكوه آنهاست . ديه نوگوران در كنار رودخانهء زايندهرود براى خود شكوه و زيبايى بسيار دارد و محصولات فراوان از گندم و جو و بنشن و ميوهها و غيره از آن به دست مىآيد به نظر مىرسد كه نام باشكوه آن كه حاوى تاريخ اجمالى آن نيز هست در خصوصيات و ويژگيهاى آن از هر قبيل اهميت بيشتر داشته باشد بپردازيم به نام آن .
واژهشناسى :
در تداول عامه اين واژه را مردم نوگرون تلفظ مىكنند ، اما با دقت در صورت « نوگوران » معلوم مىشود كه اين واژه به اجزاى « نو + گور + ان » تقطيع مىشود .
جزء اول « نو » به همان معناى تازه است و در نام امكنه بسيار به كار مىرود و امثلهء فراوان دارد مثل نوآباد ( سبزوار ، شهركرد و . . . ) و باز نوآب ( زابل ، كاشان و . . . ) و خود نو ( بيرجند و بم و . . . ) و اما جزء دوم « گور » به انضمام جزء سوم « ان » به صورت « گوران » نام بسيارى از امكنه در اطراف ايران قرار گرفته مثل گوران ( اليگودرز ، اهر ، دهلران ، كرج ، سيرجان و غيره ) و البته جزء آخر « ان » پسوند نسبت و كثرت هم هست بنابراين نوگوران يعنى « گوران نو » و خود اين صورت موضح معناى آن مىباشد .
هامش
( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 19 .
( 2 ) - جمعيت نوگوران در سال 1375 به 3389 نفر رسيده است .