« ارت » همان است كه در پارسى به صورت « ارد » هم آمده است و در اوستايى مقابل « اشه » است به معناى مقدس و خوب و پسنديده و اين معنا در تسميهء نامها بسيار مورد علاقه و تكريم بوده و بسيار نيز صورت وقوع يافته است .
مهرپادين
Mehrp din
مهرپادين ديهى بزرگ در جمع ديههاى دهستان مهريز از شهرستان يزد است . كه در سال 1345 ( سال آمارى ما ) 1701 نفر جمعيت داشته است . « 1 » اين ديه از نظر جمعيت بزرگترين ديه اين دهستان پس از مزويرآباد است . دربارهء تمدن و آداب و حضارت نواحى يزد ذيل نامهاى مضافات آن گفته شد كه اين ناحيه يكى از مراكز تمدن ايران بوده است و هنوز صبغهء تمدن كهن از همه حيث ، چه از نظر استحكام مبانى اخلاقى و چه از لحاظ بنيادهاى معيشت و چه از نظر آثار ديگر تمدن از قبيل نوع ساختمان و زبان و لهجه در آنجا باقى مانده است . از وجود اثر تاريخى مهمى در اين ناحيه اطلاع نيافتيم و ظاهرا همهء شكوه و قدمت خود را در نام خود خلاصه مىكند .
واژهشناسى :
مهرپادين در حقيقت يك واژهء دلاويز كهن است و در تقطيع به صورت « مهر + پاد + ين » در مىآيد . جزء اول همان « مهر » است كه در اوستايى « ميترا » خوانده مىشود و نام فرشتهء فروغ و روشنايى است و در روزگار مهرپرستى رواج بسيار داشت و اروپا را فرا گرفت ؛ چنان كه بقاياى معابد مهرپرستى در گوشه گوشهء آن قاره كشف شده است و اخيرا در لندن بقاياى يك معبد مهرپرستى را از زير خاك درآوردهاند . در پارسى حاضر « مهر » هم به معناى خورشيد و هم به معناى محبت است . واژهء « پاد » به معناى اتصاف و دارندگى است و همان است كه در طى تطور « بد » يا « بد » شده است ، چنان كه در واژههاى « سپهبد » و « آذربد » و « موبد » و غيره داريم و روشنتر از همه ، در مورد امكنه در واژههاى آذربايجان معادل « آدرپادگان » معادل « آدرپاتكان » و در گلپايگان معادل « گرپاتكان » داريم . اما جزء سوم « ين » پسوند صفت است و همان است كه در صفاتى مانند « زرّين » ، « پشمين » ، « سيمين » و غيره داريم و مهرپادين روىهمرفته به معنا و منسوب به « مهرپاد » يعنى « نگاهدارندهء مهر » است .
هامش
( 1 ) - ن . ك . نشريهء 289 م . آ . ا . ص 22 .