سال 1375 جمعيت آن 1875 نفر مىباشد . دربارهء اردستان و زبان اردستانى و قدمت آن و اسامى بسيار قديمى كه بر روى امكنهء اين محل نهاده شده است . به تفاريق و تضاعيف توضيحات دادهايم . اجمال آنكه اين ناحيه از قديمترين نواحى سكونت و تمدن و حضارت آريايى بوده و بىجهت نيست كه مورخانى كه دربارهء اردستان چيزى نوشتهاند آن را به خسرو انوشيروان منسوب داشتهاند . همهچيز در اردستان و ديههاى آن به قدمتش حكم مىكند و از آن جمله همين نام موغار است كه اينك به توضيح نام آن مىپردازيم :
واژهشناسى :
موغار كه به همين صورت در تداول عامه شايع است از دو جزء « موغ + آر » تركيب شده است . جزء اول « موغ » همان « مغ » است و مىدانيم كه به صورت « موغ » هم تلفظ مىشود . « 1 » در فرهنگ برهان قاطع كه معمولا مورد اتكاى ماست مخصوصا تذكر داده شده كه « موغان » معادل است با « مغان » و آن را شهرى دانسته در آذربايجان كه تا امروز نيز البته نام دشت وسيعى است كه تازه آباد شده است و جزء دوم « آر » پسوند نسبت و كثرت است و همين پسوند است كه به صورت « آر ، آل ، آن » در مىآيد و مىدانيم كه اساسا حرف « ر » مىتواند مبدل از حرف « ن » باشد . بنابراين شكى باقى نمىماند كه « موغان » همان « مغان » است . يعنى جايى كه منسوب باشد به مغان يعنى موبدان بزرگ زردتشتى و امثال و نظاير بسيار دارد . تا آنجا كه به تحقيق رسيد قريب به پنجاه محل ، ساده و يا مركب ، در نامواژهها آمده است و همه نشان وابستگى مهم امكنه و ديهها به مغان يعنى موبدان بهدينى مىباشد .
موغان
Muq n
موغان ديه بزرگى است در دهستان پشتكوه از شهرستان فريدن . دربارهء فريدن به تضاعيف در اين كتاب سخن راندهايم . « 2 » بههرحال اين دهستان با همهء ديههايش همچون خود فريدن بسيار كهن و از زيستگاههاى قديم آريايى بوده است . « 3 » از اين جهت نامهاى كهن نيز در آن فراوان است و از جملهء آنها همين موغان كنونى ما است . در سال 1345 اين ديه 458 نفر « 4 »
هامش
( 1 ) - ن . ك . به : برهان قاطع ، ذيل همين واژه .
( 2 ) - ن . ك . به : نامواژه فريدن و مضافات آن شهرستان .
( 3 ) - به دليل وجود نامهاى كهن همچون مغاندر ، داژگان ، خويگان ، غرغن ، قوهك ، چغا و بسيارى ديگر كه در همين كتاب عنوان آنها آمده است .
( 4 ) - ن . ك . به : نشريهء 182 م . آ . ا . ص 69 .