زيستگاهها شيوهء كهن رايج قديمى است كه بر بسيارى امكنه نهاده شده است و به انواع مختلف از قبيل مارى ( اصفهان ، جيرفت ، زنجان ) ، مارگان ( اسپيدان ) ، ماركان ( بهبهان ) ، ماربين ( اصفهان ، اردستان و غيره ) داريم .
ماربانان
M rb n n
بايد دانست كه در متون قديم به قلعه و يا ديه مارفانان ( معادل ماربانان ) اشاره مىشود . در نامواژهء ماربين توضيح كافى داده شده است و گفته شده كه ماربانان نام ديه نيست ، بلكه نام دهستان است ولى برخى از نويسندگان و محققان جديد مارنان امروز را همان ماربانان دانستهاند . از جمله برهان قاطع ذيل همين واژه و تصحيح محشّى . در طومار سهام آب زايندهرود ، معروف به طومار شيخ بهائى ، آن را به صورت ماربابان ( بدون نقطه ) نوشتهاند . « 1 » و در چاپ سربى جديد همان طومار آن را در دو محل مارفانان آوردهاند . « 2 » ولى در طومار نسخهء سياقى اصلا عادت نويسنده نقطهگذارى نيست بنابراين معلوم نيست ماربانان است يا مارفانان و در نسخهء چاپ سربى كه بعدها ادارهء كشاورزى از روى آن نسخهء سياقى چاپ كرده تلفظ آن قابل اعتماد نيست . بنابراين ما نمىدانيم در روزگاران كهن آن را چگونه تلفظ مىكردند . ماربانان و يا ماربان ، ولى آنچه مسلم است تلفظ امروزى اين نامواژه مارنان است يعنى همين نامواژه كه ما صورت تطور آن را آورديم و صورتهاى ديگر براى آن مشكوك است .
بههرصورت چون ماربانان همه يك واژهء كهن است به تقطيع آن مىپردازيم .
واژهشناسى :
اين واژه داراى تقطيعى چنين است : ماربان - مهربان و به اجزاى « مار + بان + ان » تجزيه مىشود . « مار » همان واژهء مهر است . « 3 » و « بان » پسوند علاقه و ملكيت است و ماربان درست معادل مهربان است . و جزء آخر « ان » علامت كثرت و نسبت است كه در بسيارى از نامها داريم و معادل مهربانان است .
هامش
( 1 ) - ن . ك . به : طومار شيخ بهائى ، بخش سياقى ، ص 14 .
( 2 ) - ن . ك . به : طومار شيخ بهائى ، بخش چاپى ، ص 23 .
( 3 ) - به نامواژهء ماربين مراجعه شود .