بهتر بود در اين بخش ، آرا و فتاوى خاص وى آورده شود و در بارهء آنها تحليلهاى راه گشايى ارائه گردد . چنين گزينشها ، اين احتمال را به وجود مىآورد كه شايد نويسندهء محترم اين كتاب ، در حوزهء فقه تخصّص لازم را براى ورود به اين قبيل بحثها و تشخيص امتيازهاى فقيهان در اين موارد را نداشت . در صورت تجديد چاپ اين كتاب - البته امرى لازم است - بهتر است اين بخش از سوى افراد متخصّص تكميل گردد .
2 . كتاب با توجّه به شرايط آن روز تا حدودى احساسى نوشته شده است . شايد براى آن روز ، روش مناسبى بود امّا امروزه اين قبيل نوشتهها نيازمند به بازنگرى هستند و لازم است بخشهاى احساسى آن حذف و در برابر به بخشهاى تحليلى آن افزوده شود .
3 . نقل قولهايى كه در اين كتاب از منابع مختلف شده است ، عموماً بدون نشانى دقيق است و تنها نام كتابى كه مطلب از آن نقل شده ، آورده شده است و هيچ گونه اطلاعات كتابشناسى در آن نيست و حتى نام صفحاتى كه مطلب منقول از آن نقل شده نيامده است . البته شايد اين امر در آن روز چندان نامطلوب تلقّى نمىشد امّا امروزه اين روش منسوخ شده است و منقولات بدون نشانى عملًا اعتبارى ندارند . از اين رو ، در تجديد چاپ كتاب بايد اين نقيصه نيز بر طرف شود .
4 . در منقولات ، در موارد زيادى به جاى آن كه نام گويندهء مطلب آورده شود و سخن به فرد مشخصى منسوب گردد به عناوين عام منسوب شده است . از قبيل :
جمعى چنين گفتند و يا برخى چنان نوشتهاند و يا مورّخان چنان آوردهاند و از اين قبيل كلّى گويىهايى كه امروزه چندان اعتبارى ندارد . اين موارد نيز بايد اصلاح شود .
5 . كتاب ، تحليل جامع و منسجمى در بارهء انديشهء مرحوم آخوند در حوزههاى مختلف ، از قبيل فقه ، اصول ، سياست و غيره ارائه نمىكند و مىتوان گفت تا حدود زيادى كم عمق و شتابزده نوشته شده است . از اين رو ، بازنويسى آن امرى مطلوب به نظر مىرسد .
با همه اين سخنها ، بايد به نويسندهء آن دست مريزاد گفت كه در آن روزها نوشتهاى در اختيار فارسى زبانان در بارهء مرحوم آخوند خراسانى گذاشت .
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 386
مساهمون: مهدى مهريزى وهادى ربانى
ص٣٨٦