14
12 اشتباه محاسباتى : مواضع آخوند خراسانى و مراجع مشروطه « 1 »
موسى فقيه حقّانى
چكيده
آخوند خراسانى ، قبل از مشروطيّت نيز به مسائل سياسى ايران توجّه داشت . پس از قتل ناصر الدين شاه ، مراجع نجف ، نگرانىهاى خود را با صدور اعلاميه و ارسال نامه به علما و مسئولان ابراز مىداشتند . در دورهء مشروطيّت ، پس از آغاز به كار مجلس شوراى ملّى ، اختلاف بين آخوند و مشروطهخواهان با شيخ فضل اللَّه نورى و ديگر علما ، شدّت گرفت .
در اين نوشتار ، علّت اين اختلاف و تحليل نوع شناخت آخوند و مراجع نجف از اوضاع آن روز ايران ، خواهد آمد .
كليدواژهها : آخوند خراسانى ، شيخ فضل اللَّه نورى ، مشروطيت .
آية اللَّه ملا محمّد كاظم خراسانى ( 1329 - 1255 ق ) ، معروف به آخوند خراسانى ، يكى از مراجع مهمّ سدهء اخير حوزههاى دينى به شمار مىآيد كه به خاطر جايگاه علمى و نقش تعيينكنندهاش در نهضت مشروطيّت ، معروفيت و درخشش خاصى دارد . نقش مهم اين مرجع دينى در نهضت مشروطيّت ، مورد اتّفاق تمامى منابع و شخصيتهاى درگير در مشروطيّت است . از اين رو ، بررسى مواضع سياسى ايشان در طول دوران مشروطيّت مىتواند ما را به شناخت عميقترى از مشروطيّت ايران و جريانهاى درگير در آن و نيز انديشهء سياسى اين عالم شيعى رهنمون شود .
ورود اين مرجع بزرگ در مسائل سياسى ايران ، به سالهاى قبل از مشروطيّت باز
هامش
( 1 ) . شهروند امروز ، ش 58 ( مرداد 1387 ) ، ص 115 و 116