از اقدامات سياسى ديگر او در مسائل مربوط به ايرانِ قبل از مشروطيّت ، مىتوان به ابراز مخالفتش با اخذ وام توسّط مظفّر الدين شاه از روسيهء تزارى و تلاشهايش در روشن ساختن اذهان مردم نسبت به پيامدهاى اين گونه اقدامات ، با درخواست اخراج رئيس گمرك ايران ( نوژ بلژيكى ) براى خلافكارىهايش و ارسال نامه به سيّد عبد اللَّه بهبهانى براى آگاه ساختن اولياى دولت از عملكردهاى نامطلوب كارگزاران اشاره كرد ( ربيع الاوّل 1323 ق ) .
شهرت آخوند به عنوان رهبر سياسى ، از ابراز شجاعت و نفس جسارت در مخالفت با رژيم استبدادى و مساعى بىشمارش در جنبش مشروطيّت ايران آغاز شد . وى به همراه دو تن از مجتهدان بزرگ معاصر خويش ، حاج ميرزا حسين خليلى تهرانى و حاج شيخ عبد اللَّه مازندرانى ، با ارسال نامهها و تلگرامهايى براى رهبران دينى و سياسى ايران و نشر اعلاميههاى روشنگرانه ، نسبت به رويدادهاى سياسى و اجتماعى موضعگيرى مىنمودند .
آخوند و ياران همراهش ، به نظام مشروطه به عنوان وسيلهاى براى تحديد ظلم مىنگريستند و شركت در جنبش مشروطيّت را بر همهء مسلمانان واجب مىشمردند .
ايشان همچنين تقريظى بر كتاب تنبيه الامّة و تنزيه الملّة ميرزاى نائينى نوشت و ضمن آن « مأخوذ بودن اصول مشروطيّت را از شريعت محقّه » اعلام كرد .
با وجود صدور فرمان مشروطيّت و انتخابات مجلس شوراى ملّى ، پادشاه جديد ، محمّد على شاه ، حاضر به قبول مجلس و مصوّبات آن نبود . از اين رو ، برخى از علما و مشروطهخواهان ، از مراجع مشروطه خواه نجف و در رأس آنها ، آخوند خراسانى استمداد كردند . آخوند خراسانى نيز در پاسخ استفتاهاى مكرّر آنها ، تلاش آزادىخواهان ايرانى را براى تثبيت مجلس شورا و حفاظت از آن مورد تأييد قرار داد . در يكى از پاسخهاى ايشان آمده است : « . . . اقدام كردن به ايستادگى در برابر مجلس قانونگذارى مذكور ، به منزلهء اقدام به ايستادگى در برابر احكام دين حنيف
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 292
مساهمون: مهدى مهريزى وهادى ربانى
ص٢٩٢