8
6 مرورى بر مواضع و عملكرد آخوند خراسانى در انقلاب مشروطيّت « 1 »
محمّد امير شيخنورى
محمّد رضا مجدّدى
چكيده
مراجع ايرانى مقيم نجف ، بويژه آخوند خراسانى ، از حاميان مشروطيت بودند . آخوند خراسانى ، جايگاه علمى بالايى در جهان اسلام داشت و به انگيزهء دفاع از اسلام و حيثيت مسلمانان ، از مشروطهء ايران حمايت مىكرد . اهداف و مواضع سياسى آخوند خراسانى را مىتوان از نامهها ، تلگرافها و پيامهاى سياسى آخوند ، دريافت . مانند نامهء ده مادّهاى به محمّد على شاه ، و حكم جهاد پس از اشغال ايران توسّط قواى روس و انگليس .
كليدواژهها : آخوند خراسانى ، مشروطيّت ، مواضع سياسى آخوند .
فتواى آخوند خراسانى براى حمايت مردم ايران از انقلاب مشروطيّت و دفع استبداد ، شباهت بسيارى به فتواى مرحوم ميرزاى شيرازى براى تحريم تنباكو داشت و حتى دايرهء اثر اجتماعى آن بسى بيشتر از آن بود ، امّا سرنوشت غمبار نهضت مشروطه سبب شد كه گاهى تأثير و اهميت اقدام مرحوم آخوند كمرنگ معرّفى شود .
اگر كار مشروطه به سامان مىرسيد يا مرحوم آخوند خراسانى موفّق مىشد به ايران بيايد و زعامت جامعهء دينى و سياسى ايرانيان را بر عهده گيرد ، اكنون بسيار بيشتر از آن چه مىخوانيم و مىشنويم ، نام ، ياد ، آثار و احوال او بر آفاق بود . هرچند
هامش
( 1 ) . زمانه ، ش 82 ( تير 1388 ) ، ص 21 - 24