2 . حسن و قبح عقلى « 1 » / محمّد كاظم خراسانى « 2 » ، ترجمه و تعليق : صادق لاريجانى
چكيده
حسن و قبح عقلى و نيز ملازمهء بين حكم عقل و حكم شرع ، محلّ نزاع دانشمندان بوده است . در اين نوشتار ، در ابتدا اختلاف اشياء در ميزان عقل ، روشن مىگردد و سپس نظر اشاعره كه منكر حسن و قبح عقلىاند ، نقد مىشود و ثابت مىگردد كه عقل ، مستقل بر حسن و قبح است .
در بارهء قاعدهء ملازمهء بين حكم عقل و حكم شرع ، پس از توضيح معناى حكم شرعى ، رابطهاش با حسن و قبح ، بيان مىشود : الف . عدم لزوم الزام شرعى نسبت به آن چه الزام عقلى دارد ؛ ب . لزوم اين كه شرع به غير آن چه الزام عقلى دارد ، الزام نداشته باشد . يعنى جواز تخلّف الزام شرعى از الزام عقلى .
كليدواژهها : آخوند خراسانى ، حسن و قبح عقلى ، ملازمهء بين حكم عقل و حكم شرع .
اختلاف اشيا در ميزان عقل
همان گونه كه اماميه و معتزله ، بر خلاف اشاعره ، معتقدند ، حقّ آن است كه افعال نزد عقل يكسان نيستند . يعنى نمىتوان گفت در هيچ يك از افعال ، خصوصيتى ذاتى يا
هامش
( 1 ) . نقد و نظر ، ش 13 و 14 ( زمستان 76 و بهار 1377 ) ، ص 105 - 128 .
( 2 ) . مشخّصات كتابشناختى مقاله چنين است : آخوند ملا محمّد كاظم خراسانى ، فوائد الأصول ، مؤسّسهء انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى ، ص 123 - 137 .