تصرف و يا تأثيرى نخواهد داشت .
بلكه هر چه از فاعل مختار صادر شود حركت جوهرى يعنى سيرت خود را تعيين نمايد و برگزيند و آنچه در كمون پرورانيده نهفته خود را كشف نمايد و آنچه در كمون او سپرده شده با ميل و رغبت و انتخاب خود و اختيار و سعى آن را كسب مىنمايد .
اجر و ثواب و همچنين عقوبت لازم وجودى ذات و ذاتيات افراد مىباشد و در حقيقت استحقاق اجر و نعمت و سعادت را در اثر افعال اختيارى بشر در اين جهان بايد كسب نمايد و طريقه عبوديت و تحكيم رابطه با ساحت كبريائى استحقاق نعمتهاى روانى و جسمانى را داشته باشد و استحقاق نيز زمينه فضل كبريائى را آماده مىنمايد .
هم چنان كه استحقاق عقوبت و حرمان از رحمت كبريائى در اثر بعد و محروميت و رذايل خلقى و قطع رابطه با مقام كبريائى است كه لازم آن خلود در شقاوت و تيره بختى و حسرت روانى و شعلههاى آتشين دوزخ و ظهور سيرت ظلمانى است كه هرگز از او زوال و يا تغيير پذير نخواهد بود .
از بيان گذشته استفاده شد كه استطاعت از نظر آنست كه شخص بر حسب تعادل مزاج و فراهم بودن وسيله خارجى در باره فعل و ترك توانائى داشته باشد و از لحاظ خارجى براى او تفاوت نداشته باشد .
بر اين اساس تحقق استطاعت زمينه آماده براى به كار بردن نيروى اختيار است هم چنان كه از تفريع جمله روايت استفاده مىشود .
كه نيروى اختيار و داورى در باره فعل و ترك مترتب بر نيروى استطاعت است و حقيقت اختيار نيز عبارت از داورى در باره حسن و صلاح فعل و عدم آنست .
در باره توضيح جمله
( فاما ان يعصم نفسه )
چند امر ذكر مىشود :
1 - عصمت نيروى روانى تقوى و خويشتندارى از گناه است و ظهار نظر
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 351
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٣٥١