مشاهده نمايند و تقرب به دو پيدا كنند و اين منظور از ازل مورد توجّه ذات اقدس او بوده كه باطن چنين بندهاى را پاكيزه سازد تا غير او در باطن وى جا نگيرد .
بويى ز كوى دوست گر آيد به سوى ما * در يك نفس ز خويش توان شد به سوى دوست
( ديوان اشعار )
فضيلت علم :
علم وسيلهاى است براى سعادت انسان كه بواسطه آن كيفيت رفتار انسان تغيير مىيابد . محصول علم فرجام نيك انسان در دنيا و آخرت است . فيض در كتاب حقايق مىنويسد : مسلم است بزرگترين جايى كه آدمى ممكن است بدانها ارتقا پيدا كند و به آن وسيله رستگار شود سعادت جاويدانى و قرب به خداست و برترين موضوعات وسيلهء بدانهاست و مسلماً در صورتى آدمى مىتواند از آنها برخوردار شود كه به فيوضات علم و عمل نائل گرديده باشد و هنگامى از نعمت عمل بهرهمند مىگردد كه از كيفيت عمل با اطلاع باشد بنابراين بهترين وسيله نيك بختى دنيا و آخرت « علم » است و آن هم از تمام امورى كه مورد توجّه قرار مىگيرد برتر است .
اقسام علم :
علم از نظر فيض به دو بخش تقسيم مىشود علم دنيا و علم آخرت . علم دنيا ؛ عبارت از علمى است كه آدمى بوسيله آن مصالح دنيوى خود را تأمين مىكند مانند علم طب و علم حساب .
علم آخرت ؛ خود به دو بخش تقسيم مىشود . علمى كه ذاتاً منظور شخص عالم بوده و چيز ديگرى مورد توجّه نيست و علمى كه يادگيرى آن مخصوص براى عمل است تا به آن عملى كه منظور نظر بوده دسترسى پيدا كند .
بخش دوم نيز به دو قسم ديگر تقسيم مىشود . علم اخلاق ، علم شرايع .
علم اخلاق عبارت است از علمى كه به كمك آن از حالات قلب اطلاع حاصل