تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فيضنامه ( فارسى ) — صفحة 242

مساهمون:

ص٢٤٢
دورانديش بودم طرق مختلفه قوم را آزمودم و به كنه سخنان هر يك رسيدم » . وى رسالهء خود را با اشعارى نيكو خاتمه داده است اين اشعار بيشتر در ندامت از راه طى شده است .
هر جميلى كه بديديم به دو يار شديم * هر جمالىكه‌شنيديم گرفتار شديم
كبرياى حرم حسن تو چون روى نمود * چار تكبير زديم از همه‌بيزار شديم شربت لعل لبت بود شفاى دلها * به عبث ما ز پى نسخهء عطّار شديم
در اين بررسيها مىتوان رسالهء « الكلمات الطريفه » فيض را نيز مورد استفاده قرار داد اين رساله در سال 1060 تأليف شده است ، وى در اين رساله حمله‌هاى زيادى به عالمان زمان خود كرده و از زواياى مختلفى انديشه‌ها و معتقدات آنان را ناروا دانسته است ، فيض سپس به صوفيان مفرط نيز حمله كرده و در چند بند ، آنان را به باد انتقاد گرفته است . انتقادات بسيار مفصّل بوده و با صراحت بيان شده است . نسخه‌اى از اين رساله در مجموعهء شماره 1273 در كتابخانهء آيةاللَّه نجفى از صص 207 - 238 موجود است . انتقادات به صوفيه در صفحات 225 - 227 آمده است . براى ارزيابى موضع فيض نسبت به تصوّف ، بررسى رسالهء « مشواق » وى نيز مفيد مىنمايد ، اين رساله در ضمن مقاله‌اى توسط آقاى پورجوادى در مجلّهء معارف ( سال چهارم ، شماره اوّل ) مورد كنكاش قرار گرفته است . در آخر نامه‌اى را نيز كه از فيض در مقاله ديگرى تحت عنوان رويارويى فقيهان و صوفيان در شمارهء 33 كيهان انديشه آورديم در اين بررسى بايد در نظر داشت . در سير موضع‌گيرى فيض در كنار و در برابر تصوّف ، مىتوان موضع فرزند وى يعنى علم‌الهدى را نيز در نظر داشت . وى سه كتاب در ردّ بر صوفيه نگاشته است : يكى « درايت نثار فتح‌اللَّه به اعين الاعتبار » دوم كتاب « خرد ديروز در تنبيه صوفيان خيره‌سر » و سوم كتاب « حق گزار در انكار اذكار بدعت شعار فىالرّد على الصوفيه » . ( 14 )