تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فيضنامه ( فارسى ) — صفحة 121

مساهمون:

ص١٢١
پنهانش داشت زيرا به نظر وى « هو مُخّ العام و لبّ الحكمة و لباب المعرفة و عين الحق و زبدة نتائج الافكار » . فيض آن را در سال 1036 ه به اتمام رسانيد و چنان كه از تعريف آن آشكار است كتابى اساسى است در بيان انديشه‌هاى خاصّ مؤلّف . اين كتاب به همراه كتاب عين اليقين به سال 1303 در تهران چاپ شد . - كتاب المحجّة البيضاء فى احياء كتاب الاحياء » كه چند سال پيش از اين به طبع رسيده و تهذيبى است از احياء علوم الدّين غزّالى و تأييد مطالب بازمانده با اخبارى كه از امامان يا سخنانى كه از عالمان شيعى روايت شده و به قول فيض همان احياء العلوم غزالى است كه شيعىِ امامى شده است . - كتاب الحقايق كه خلاصه‌اى است از محجّة البيضاء . - اصول المعارف كه خلاصه‌اى است از عين اليقين . - الكلمات المكنونه در دانشهاى اهل معرفت و گفتارهايشان . - الكلمات المخزونه كه كوتاه شدهء الكلمات المكنونه است . - كتاب اللآلى المستخرجة من الكلمات المكنونة كه منتخبى از كلمات مكنونه است . - كتاب الكلمات الطريفة در ذكر منشاء اختلاف امّت اسلام و در همين كتاب است كه فيض به آنها كه تصوّف را پيشه‌يى ساخته و به حقيقت آن نپرداخته‌اند مىتازد . دربارهء اين كتاب فيض قطعهء زيرين را ساخته است :
كلمات طريفهء ما را * بشنو و فهم كن به كار آور برسانش به سمع گمشدگان * ره‌نماشان بدين ديار آور آنكه او قابل هدايت نيست * در دلش خارها به بار آور زين سخنها كه هر يكى بحريست * آب در جوى روزگار آور شد به باغ علم از شبهات * چمن علم را بهار آور كار دين شد كساد و بىرونق * تازه‌آبى به روى كار آور
كتاب الانصاف كه فيض در آن سرگذشت علمى خود را بيان كرد و نشان داد كه چگونه متمايل به شيوهء فيلسوفان و عارفان شد و كتابهايى همانند آنان پرداخت . - هدية الاشراف خلاصه‌اى است از كتاب الانصاف كه چندبار به طبع رسيد . فيض يكى از شخصيتهاى بارز انديشه و دانش در سدهء يازدهم است چنان كه بايد كوششهاى او را در حكمت و علم دنباله و نتيجهء وجودى علم و فكر ميرداماد و ملّاصدرا
فيضنامه ( فارسى ) — صفحة 121 | محسن ناجي نصرآبادى / ابوالقاسم نقيبى