نگارنده گويد :
بعضى ديگر از فقها آواز حدى را نيز از مستثنيات غناى حرام شمرده و آن را جايز دانستهاند .
حُدى به ضم حاء و الف مقصوره در آخر آن ، آوازى است كه ساربانان براى شتران مى خوانند ، تا آنها را به سرعت بيشترى وادارند .
و محقّق دوّم در جامع المقاصد ، مراثى بر امام حسين عليه السلام را نيز از موارد حرمت غنا ، استثناكرده و گفته است ، مرثيه خوانى براى سيّد الشهداء اگر با آهنگ خوش باشد و مشتمل بر ترجيع و اطراب ، اشكالى ندارد .
دو آيهاى كه مورد استدلال مشهور فقها قرار گرفته از اين قرار هستند :
1 . و من الناس من يشترى لهو الحديث ليضل عن سبيل اللَّه به غير علم و يتخذها هُزُواً اولئك لهم عذاب مهين . « 1 »
ترجمه از تفسير مجمع البيان : بعصى از مردم ، كسانى هستند كه سخن باطل را مىخرند ، تا از نادانى ، ديگران را از راه خدا گمراه سازند ، و راه خدا و آيات قرآن را مسخره مىكنند ، براى آنان است كيفرى خوار كننده . طبرسى گويد « 2 » : معنى
« لَهْوَ الْحَدِيثِ »
سخن بيهوده است ، و اكثر مفسّران برآنند كه مراد از آن غنا است . و اين قول ابن عبّاس و ابن مسعود و بعضى ديگر است . و همين روايت شده است ، از حضرت ابوجعفر و ابو عبداللَّه و ابوالحسن رضا عليهم السلام كه گفتهاند : غنا از جملهء ( مصاديق ) لهو الحديث است ، و در عين حال از حضرت ابوعبداللَّه عليه السلام روايت شده است كه لهوالحديث ، طعنه زدن ، و استهزاء كردن به حق است ، و عبارت است از آنچه ابوجهل و ياران او در برابر حق انجام مىدادند . ابو جهل مىگفت : اى مردم قريش ، آيا زقّوم را به شما بچشانم ، همان زقّومى كه صاحب شما ( يعنى حضرت رسول اللَّه صلى الله عليه و آله ) شما را از آن ترسانيده است ، و سپس گفت تا سرشير و خرما آوردند .
و آنگاه به آنها اشاره كرد و اظهار داشت ، اين زقوم است كه شما را از آن ترسانيده است . سپس امام عليه السلام فرموده است : و از جمله لهوالحديث است ، غنا .
هامش
( 1 ) لقمان : 6 .
( 2 ) مجمع البيان ، شركت معارف اسلاميه ، جزء 7 - 8 ص 313 .