كردم درباره جرّى و مار ماهى و زمير و ماهيان ديگر كه فلس ندارند كه آيا حرام است خوردن آنها ؟ امام عليه السلام فرمود : اى محمّد ( نام راوى است ) اين آيه را كه سورهء انعام است ، بخوان : قل لا اجد فيما اوحى الَىَّ محرماً على طاعم يطعمه الا ا يكون ميتةً او دماً مسفوحاً او لحم خنزير فانه رجسٌ ، او فسقا احلّ لغير اللَّه به فمن اضطر غير باغٍ و لا عادٍ فانَّ ربك غفور رحيم « 1 » ترجمه تحت اللفظى : اى پيغمبر ! بگو : من نمىيابم در آنچه به من وحى شده است ، حرامى را بر خودندهاى كه مىخورد آن را مگر آنكه مردار ، يا خون ريخته شده ، يا گوشت خوك باشد كه پليد است ، يا فسقى باشد كه بر آن نام غير خدا برده شده است ، پس هر كه مضطر باشد در حالى كه نه باغى است ، و نه عادى ، پس پروردگار تو آمرزنده و مهربان است . راوى گفت : من همهء آيه را خواندم تا از آن فاغ شدم ، پس امام عليه السلام فرمود : فقط حرام همان است كه خدا و رسول صلى الله عليه و آله در كتاب خدا ( قرآن ) حرام كردهاند ، ولى آنان ، گاه ، چيزهائى را نمىپسندند و از آنها كراهت دارند ، ما هم از آنها كراهت داريم . « 2 »
روايت ديگر : مكروه است هر حيوانى دريائى كه فلس نداشته باشد مثل برگ ، و حرام نيست بلكه مكروه است . « 3 »
با وجود اينهاحرام بودن ماهى جرّى ( به كسر جيم و تشديد راء ) كه به آن جرّيث نيز مىگويند ( و نوعى ماهى بى فلس است ) تقريباً اجماعى است و احاديث مستفيض دلالت بر حرمت آن دارند . « 4 » يكى از اخبار ، آن را از حيوانات مسخ شده شمرده است ، و در حديث صحيح آمده است كه خوردن جرّى و خرچنگ و لاك پشت ، حلال نيست ، و نيز در حديث صحيح است ، هيچ نوع ماهى مكروه نيست مگر جرّى . « 5 »
شيخ طوسى گويد :
آنچه موجّه است اين است كه نهى از خوردن ماهيان بىفلس نهى تنزيهى است ، كه بر كراهت دلالت دارد . هيچ ماهيى ، حرمت ندارد ، مگر جرّى . « 6 »
هامش
( 1 ) انعام : 147 .
( 2 ) - وسائل الشيعه : ج 16 ، ص 335 .
( 3 ) - همان مأخذ و صفحه .
( 4 ) همان مأخذ .
( 5 ) - همان مأخذ : ج 16 ، ص 34 .
( 6 ) - مفاتيح الشرايع : ج 2 ، ص 185 .