66 حلّيّت ، يا حرمت آب زيان ؟
حلّيّت يا حرمت اكل ماهيان بىفلس ، و ساير آب زيان . در مفاتيح الشرايع « 1 » آمده است : گفتهاند : خوردن هر حيوان آبزى ( دريايى ) كه به صورت ماهى نيست ، حرام است ، به جز پرندگان دريائى ، بى اينكه خلاف در بين ما ( اماميّه ) وجود داشته باشد . ولى من دليل آن را نيافتم و در روايتى آمده است : هر حيوان دريائى كه مثل آن در خشكى است و حلال گوشت است ، خوردنش جايز است ، هر حيوان دريائى كه مانند آن در خشكى حرام گوشت است ، خوردنش جايز نيست . « 2 »
آنچه بدون اختلافى بين همهء مسلمين ، خوردن آن جايز است ماهى پولكدار است ، اعم از اينكه فلس بر بدن ماهى ، باقى مانده باشد ، مانند ماهى شبوط ، يا باقى نمانده و ريخته باشد مانند كنعد ( كنعت ) و اخبار مستفيض بر آن دلالت دارند . امّا ماهىاى كه در اصل ، و از اوّل فلس ، ( پولك ) ندارد ، آيا جايز است خوردن آن ؟ در ميان فقها اختلاف است ، زيرا روايات معتبره با هم اختلاف دارند ( بعضى دلالت بر جواز دارند ) قائلين به حرمت ، روايات مخالف را بر تقيّه حمل كردهاند ، و قائلين به حلّيّت روايات ناهى را حمل بر كراهت نمودهاند ، برپايهء جمع بين روايات متعارض .
فتواى اوّل مشهورتر است ، ولى فتواى دوّم ظاهرتر است به خاطر روايات صحيحهاى كه دلالت بر حلّيّت دارند ، از جمله اين روايت : راوى گويد : از امام سؤال
هامش
( 1 ) ج 2 ، ص 184 - 185 .
( 2 ) - وسائل الشيعه : ج 16 ، ص 351 .