65 حق المارّه
حق المارّه يعنى حق عبور كنندگان از كنار كشتزارها . در اين مساله نخست نظر مشهور فقها و سپس نظر ملّامحسن فيض كه با نظر مشهور هماهنگى ندارد ، به عرض خوانندگان خواهد رسيد . شهيد اوّل در لمعه گويد : « 1 » خوردن از خرما و ميوههاى باغ و كشتزار براى كسانى كه از آنجا مىگذرند ، جايز است به شرط اينكه عابران از اوّل ، قصد آنجا را نكرده باشند ، و ديگر اينكه به محصولات و درختان آنجا آسيبى نرسانند ، و در دنبال سخن او شهيد ثانى گويد :
اكثر فقها قائل به جواز آن هستند ، و ابن ابى عمير در حديثى مُرسل ، اين جواز را از حضرت امام صادق عليه السلام روايت كرده ، و ديگران نيز روايت كردهاند .
اينكه عدم قصد را شرط كردهاند از آن جهت است كه ظاهر مرور ، بر آن دلالت دارد ، و مقصود آن است كه راه عبور كنندگان به آن باغ و كشتزار نزديك باشد ، نه آنكه راه ، از ميان كشتزار و درختان باغ ، بگذرد ، و اينكه شرط كردهاند آسيبى به كشت و كار نرسانند ، به خاطر حديثى است كه عبداللَّه بن سنان از امام صادق عليه السلام روايت كرده و در آن روايت آمده است كه : « ياكل منهاو لا يُفسد » و بعضى از فقها ، جواز را به عدم علم به كراهت مالك باغ ، و حتّى بعضى ، به عدم ظن به كراهت او
هامش
( 1 ) شرح لمعه ، چاپ كلانتر ، ج 3 ، ص 371 .