پاى آن گذاشتند و من آن را خواندم كه نوشته بودند :
قول حضرت ابو عبداللَّه عليه السلام را اخذ كن . « 1 »
محقّق اردبيلى گويد :
اين بهترين خبرى است كه فكر مىكنم حديث صحيحى باشد ، اگر چه مكاتبه است ، و آن نيز مانند مشافهه ، حجّت مىباشد ، و اين مطلب ، روشن است .
ب : در خبر صحيحى امام عليه السلام نهى كرده است از استفاده كردن از برخى ظرفهاى شراب كه به خاطر نجاست آن ظروف بوده است .
شيخ طوسى در مقام جمع ميان اخبار متعارض ، اخبار دالّ بر طهارت خمر رابر تقيّه حمل كرده است .
سپس محقّق اردبيلى گويد :
در همهّ اين ادلّهء مناقشه و تأمّل است :
زيرا اوّلًا اينكه : اجماع بر نجاست خمر ثابت نشده چنان كه سيّد « 2 » به اين نكته تصريح كرده است و از مكاتبهء على بن مهزيار به دست مىآيد كه متشرّعين در مورد طهارت و نجاست خمر بر دو قول بودهاند . به علاوه نظر شيخ صدوق و ابن ابى عقيل كه قائل به طهارت خمر هستند ، همه دلالت بر بطلان اجماع دارند . ثانياً آيهء شريفه ، ظهور در نجاست خمر ندارد . زيرا رجس در اصطلاح فقها و در لغت به معنى نجس نيست ، و اين روشن است . همچنين در عرف عام و عرف خاص نيز اين معنى ثابت نشده است ، و اينكه رجس در كتب لغت به معنى قذر آمده اعم است از معنى نجس زيرا ممكن است قذر بر دو قسم تقسيم شود قذر عقلى و قذر
هامش
( 1 ) وسائل الشيعه ، باب 38 ، حديث 4 .
( 2 ) در آغاز اين بحث ، محقّق اردبيلى گفته است كه در كتاب مختلف از شيخ و سيّد نقل شده كه ادّعاىاجماع بر نجاست خمر كردهاند و در اينجا گويد : عدم ثبوت الإِجماع كما صرّح به السيّد ، و اين دو مطلب كه به سيّد نسبت داده شده اگر در هر دو جا مراد ، سيّد مرتضى باشد هماهنگى ندارد .
رجوع شود به مجمع الفايدة و البرهان : ج 2 ، ص 309 .