روان اسلام ناهماهنگ است ، شريعتى كه فرموده است : ما جُعِلَ عَلَيْكُمْ في الدين مِنْ حرج ، در شريعت اسلام براى شمامسلمين هيچ حكم سخت و پر مشقت ، قانونگذارى نشده است .
بلكه تكليف كردن همهء مسلمين به اجتناب از اين همه چيزهاى نجس ، نظام جامعهء اسلامى را به هم مىريزد و هرج و مرج بوجود مىآورد . و از اين بالاتر ، به خاطر نياز فراوان به مصرف آن چيزها كه به قول مشهور فقها نجس هستند ، و به جهت تكليفهاى بى شمار كه مبتنى بر اجتناب كردن از آن چيزها است ، و فرمانبردارى از چنين تكليف سنگينى غير ممكن مىگردد ، و اين ، با حكمت خداى حكيم منافات دارد كه ما را به چيزى فرمان دهد كه فرمانبردارى از آن ناممكن باشد .
اينك در صورت تنجيس متنجّس ، برخى از امورى كه موجب علم ما به نجاست همه چيز و همه جا مىگردد به بررسى گذارده مىشود :
1 - چنان كه خود مىدانيد ، متأسّفانه مسلمين ، بيشتر نيازهاى خود را از ميان فراوردههاى كشورهاى غير اسلامى به دست مىآورند ، از قبيل جامهها كه كوچك و بزرگ و مرد و زن مىپوشند ، و قند و شكر و چاى و شيرينىجات ، همچنين لوازم و ماشينهاى صنعتى كه از كشورهاى مغرب زمين خريدارى مىكنند ، و ابزارى كه براى رفع نيازهاى خود به كار مىگيريم از كارد و چنگال و قيچى ، و قلم و كاغذ و مداد و مركب و جوهر و ساير نوشتافزار ، بيتشراينها از آنان خريدارى مىشود . و به طور كلى مىتوان گفت كه هيچ روز و شبى بر ما نمىگذرد ، مگر آنكه ما بسيارى از فراوردههاى ساخته شده به دست غير مسلمين را مصرف مىكنيم ؛ اگر خوردنى و آشاميدنى است ، مىخوريم و مىآشاميم ، اگر پوشيدنى است مىپوشيم ، و از صنايع دست آنان هر روز و شب بهرهها مىبريم ، و همواره با همهء محصولات و مصنوعات آنان سر و كار داريم ، و در عين حال هر يك از ما مسملمين با ديگر افراد مأنوس و محشور هستيم ، و رفت و آمد و نشست و برخاست داريم .
از همهء اين چيزها كه فهرست وار گفته شد براى ما قطع و يقين حاصل مىشود كه همهء ما نجس هستيم ، و گرفتار مجموعههائى از چيزهاى نجس هستيم .
هر كسى كه ادّعا كند از اين همه چيزهاى نجس كه با آنها سر و كار دارد قطع به
آراء فقهى ملامحسن فيض كاشانى ( فارسى ) — صفحة 158
مساهمون: عليرضا فيض
ص١٥٨