مزهاش دگرگون سازد .
اين استثنا كه در « لا يُنَجّسُهُ شَىٌ الّا ما غَيَّرَهُ » وجود دارد حصر را مىرساند ، يعنى اين كه : فقط و تنها چيزى كه مايهى دگرگونى آب مىگردد و آن را نجس مىكند تغيّر است ، و اين دلالت دارد بر اينكه ملاك طهارت آب به طور مطلق ، ( يعنى هر آبى ) قاهريّت ، چيرگى ، و غلبهء آب است بر نجاست كه آب رنگ بى رنگى خود را نبازد و به رنگ نجس يا بوى يا مزهء نجس درنيايد ، و ملاك نجاست هر آبى به طور مطلق مقهوريّت و مغلوبيّت آب است نسبت به آن نجس كه در آب افتاده است .
به نحوى كه بو يا رنگ يا مزهء آب دگر شود . نتيجه اينكه هر آب قاهر و غالبى پاك و پاك كننده است و هر آب دگرگون شده . يعنى مقهور و مغلوبى ، نجس است . و فرقى ميان كُر بودن ، يا قليل بودن آب نيست ، و از روايات بسيارى همين نكته استفاده مىشود چنان كه امام در يك جا گفته است : كُلّ ما غلب الماء ريح الجيفه ، پاك است و در روايت صدوق آمده است : ان كان الماء قاهراً لا يوجد فيه الريح ، پاك است . و بسيارى روايات ديگر به همين مضمون و مضامينى مشابه كه نظر به كمى و فزونى آب نكردهاند .
اگر آب كم باشد ، ممكن است نجاست اندكى بر آن چيره گردد ، و آن را دگر كند ، و اگر آب ، فراوان باشد نجاست اندك در آن اثرى بجاى نگذارد ، بلكه نجاستى افزون بايد تا بر آن چيره گردد و بدين صورت هر چه آب افزونتر ، نجاست نيز افزونتر بايد تا مؤثر افتد .
پس نسبت مقدارى از نجاست با مقدارى از آب چون نسبت نصف آن مقدار از نجاست ، با نصف آن مقدار آب و چون نسبت دو برابر آن نجاست با دو برابر آن آب است ، و خلاصه همين نسبت كه بالا و پائين مىرود موجب اختلاف روايات در تحديد ميزان كُر شده است .
رجوع به كتاب الفيض ص 64 به بعد شود كه تحقيق و تفصيل بى نظيرى دربارهء طهارت آب قليل دارد .
صاحب جواهر گويد :
آب قليل به ملاقات با نجاست و نيز با متنجّس نجس مىشود ، اگر چه
آراء فقهى ملامحسن فيض كاشانى ( فارسى ) — صفحة 154
مساهمون: عليرضا فيض
ص١٥٤