از اين است ، و به همين معنى در بسيارى از روايات تصريح شده است ، بنابراين اگر ملاك نجاست ، و طهارت آب ، كُر نبودن ، يا كُر بودن آب باشد ، همانطور كه گروهى از فقها گمان كردهاند ، بايد هرگز جايز نباشد كه آب قليل در هيچ وقت ، و به هيچ وجه ، نجاست را زايل كند ، با آنكه آب قليل به اجماع ، نجاست را زايل مىكند . و اينكه گفتيم : آب قليل نبايد به هيچ وجه نجاست را زايل كند ، بدين جهت است كه هر جزئى از اجزاء آب كه وارد بر محل نجس مىشود همين كه به نجس برخورد كند و به آن برسد ، خود متنجّس مىشود و از پاكى و پاك كنندگى بيرون مىرود ، و آن جزء آب كه هنوز با نجس برخورد نكرده ، معقول نيست كه پاك كنندهء نجس باشد ، و اينكه فرق گذاشتهاند ميان آبى كه بر نجاست وارد شود ، و از بالا روى نجاست ريخته شود ، و ميان آبى كه نجاست بر آن واردشود ، و آب استعلاء نداشته باشد ، اين فرق و تفاوت با آنكه مخالف بانصوص است ، در عين حال هيچ فايدهاى ندارد . و اشكال را حل نمىكند ، زيرا سخن در آن جزء از آب است كه با نجس برخورد مىكند ، لزوماً چون آب كمى است ، نجس ( متنجّس ) مىگردد ، و آن مقدار آب كه از بالا بر روى نجس ريخته مىشود ، چون قليل است ، و از ميزان كُر ، كمتر است قدرت ندارد كه با پيوستن به نجس ، خود را از تأثير پذيرى نگهدارد ، و اگر ملاقات و برخورد ، ملاك نجس شدن باشد ، بايد مقدار آب پيوسته به نجس به ناچار نجس شده باشد . و در اين صورت يا آب قليل ، نبايد هيچ تطهيرى تحقق پيدا كند ، و هيچ نجسى ، پاك شود . و آنچه بعضى از فقها به تكلّف گفتهاند : آب پس از جدا شدن از محلِ نجس ، تحت تأثير قرار مىگيرد ، و نجس مىشود از دورترين تكلّفات است ، و چه كسى اين سخن را مىپذيرد كه بگوئيم : ملاقى با نجاست در حال ملاقات با نجاست ، طاهر ، بلكه مطهر است و پس از جدا شدن از نجاست ، نجس مىشود ؟ ! اين ، منطقى نيست .
بلى اين ممكن است كه كسى به تكلّف بگويد : فرق است ميان آنكه آب با عين نجاست ملاقات كند ، و ميان آنكه آب با متنجّس ملاقات كند ( مُتَنَجِّس يعنى چيزى كه به برخوردِ با عين نجس ، نجس شده ) ، و آنگاه نجس شدن آب را به قسم اوّل اختصاص دهد ، و ملتزم شود كه در همهء نجاسات ، چند بار شستن لازم است ، در بار اوّل ، عين نجاست زايل مىشود ، و متنجّس باقى مىماند و در بار دوّم يا سوّم ، آن متنجّس نيز پاك مىگردد . ولى اين گونه فرق گذاشتنها ، محاكمه كردن دو خصم و
آراء فقهى ملامحسن فيض كاشانى ( فارسى ) — صفحة 144
مساهمون: عليرضا فيض
ص١٤٤