كتاب وافى ، اين مسأله را بيان كرده و در كتاب وافى به تفصيل به بررسى آن پرداخته است . فيض در وافى « 1 » با استناد به حديث مستفيض منقول از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله كه فرمود : خلق اللَّه الماء طهوراً لا ينجسه شىء إِلّا ما غيّر لونه او طعمه او ريحه ، يعنى خداوند آب را پاك و پاك كننده آفريد كه چيزى آن را نجس نمىكند مگر آنچه ( از نجاسات ) كه رنگ ، طعم ، يا بوى آن را دگرگون كند ، گويد :
تحقيق در اين مقام ، اين است كه خداوند متعالى آب را پاك كنندهء نجاستها و حدثها قرار داده است ، ضمن آنكه آب را از بين مايعات ، اين ويژگى عطا فرموده كه هر چه در آن بيفتد پاك شود ، و به صفت آب درآيد و دگرگون شود . اگر چه عين نجاسات باشد ، مثلًا هرگاه اندكى سركه يا شير ، در آب ريخته شود آن سركه و شير ويژگى خود را از دست مىدهند و به صفت آب در مىآيند و حكم آب را پيدا مىكنند ، ولى هرگاه سركه و شير بيشتر باشند از آبى كه با آن مخلوط شده است بر آب مستولى و چيره مىشوند ، و آب را به رنگ يا مزه يا بوى خود در مىآورند ، نجاست نيز همين گونه است كه چون در آب افتد ، گاه در آن مستهلك مىشود و به صفت آب در مىآيد ، و گاه اگر زيادباشد بر آب چيره مىشود و آن را به صفت خود در مىآورد و اين ملاك طهارت و نجاست آب است ، و شارع مقدّس اشارهء به همين نكته دارد كه آب را بر طرف كنندهء نجاست قرار داده ، و فرقى ميان قليل و كثير آن نگذاشته است ، و بدين گونه معنى پاك كنندگى آب نيز روشن مىشود . يعنى هرگاه آب بر نجاست ، غلبه يابد و چيره گردد ، آن را پاك گرداند ، و هرگاه نجاست ، بر آب ، غلبه و استيلاء پيدا كند ، و رنگ ، يابو ، يا طعم آن را دگر كند ، در اين صورت آب تحت تأثير آن نجس قرار مىگيرد ، و از پاكى و پاك كنندگى بيرون مىرود ، بنابراين نسبت مقدارى از نجاست ، به مقدارى از آب ، مثل نسبت مقدار كمترى از آن نجاست و به مقدار كمترى از آن آب ، و نسبت مقدار بيشترى از آن به مقدار بيشترى
هامش
( 1 ) وافى ، جزء چهارم ، ج 1 ، ص 5 ، رجوع به مفاتيح الشرايع : ج 1 ، ص 81 - 82 شود .