مىداند ، به دليل آيهء شريفه ،
وَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ داوُدَ وَ سُلَيْمانَ
تا قول خداى تعالى كه فرموده است : و عيسى « 1 » يعنى داود و سليمان . . . و عيسى از دوده و فرزندان ابراهيم ( يا نوح ) هستند در حالى كه عيسى از سوى پدر به ابراهيم و نوح منسوب نبوده است .
و به دليل قول پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله : هذان ابناى ، امامان ، قاما ، او قعدا ، يعنى : اين دو ( امام حسن و امام حسين عليهما السلام ) ، دو فرزند من ، و هر دو امام هستند ، چه بايستند ( و قيام كنند ) ، و چه بنشينند ( و قيام نكنند ) و اين در حالى است كه امام حسن و امام حسين عليهما السلام از سوى حضرت فاطمه زهرا سلام اللَّه عليها به پيامبر صلى الله عليه و آله منسوب بودهاند .
به اين استدلالِ سيّد مرتضى پاسخ دادهاند كه استعمال ( لفظ در يك معنى ) اعمّ از حقيقت است ( پس امكان دارد كه در اينجا به شيوهء مجاز ، به عيسى ، فرزند ابراهيم گفته شده و همچنين در قول پيامبر صلى الله عليه و آله . سپس ملّامحسن فيض خود چنين ادامه داده است : بهتر است براى ( اثبات نظر ) سيّد مرتضى به اين قول خداى تعالى استناد و استدلال شود : و حلائل ابناءكم الّذين من اصلابكم « 2 » يعنى : و زنان پسرانتان كه از صلب ( پشت ) شما هستند بر شما حراماند ، در اينجا پسران بر پسر پسر ، و پسر دختر نيز اطلاق شده ، پس پسران و فرزندان دختر كسى نيز فرزندان او هستند چنان كه حضرت رضا عليه السلام به همين بخش از قول خداى تعالى استناد كرد براى اثبات اينكه او فرزند رسول اللَّه صلى الله عليه و آله است ، هنگامى كه مأمون ( خليفهء عبّاسى ) از آن حضرت دليل آن را خواسته بود . و آنگاه فيض نظر خود را بدين گونه بيان مىكند :
فقوله لا يخلو من قوة ، قول سيّد مرتضى ، قوى است . « 3 »
در تفسير مجمع البيان آمده است : هنگامى كه خداى تعالى ، عيسى را از فرزندان و دودمان ابراهيم قرار مىدهد ، يا نوح ، در اين آيه دلالت روشنى است براين كه فرزندان امام حسن ، و امام حسين عليهما السلام به طور مطلق از فرزندانِ فرزندان رسول خدا هستند . و خود امام حسن و امام حسين عليهما السلام دو فرزند رسول خدا صلى الله عليه و آله هستند . و در حديث صحيح آمده است پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله دربارهء آن دو گفت : ابناى هذان امامان قاما او قعدا ، و در بارهء امام حسن عليه السلام فرمود : ان ابنى هذا سيّد . يعنى : اين فرزند من ( امام حسن عليه السلام ) سيّد است . و اصحاب نيز براين اساس به امام حسن و امام حسين عليهما السلام ، و فرزندان آنان خطاب مىكردند : يا ابن رسول اللَّه يعنى اى پسر رسول خدا . ( مجمع البيان ، طبرسى ، چاپ شركت معارف اسلاميّه ، ج 3 - 4 ص 330 )
هامش
( 1 ) انعام ، آيههاى 84 - 85 .
( 2 ) بخشى از آيه 6 از سورهء احزاب .
( 3 ) - مفاتيح : ج 3 ، ص 210 .