يَجْعَلَ الْخَبِيثَ بَعْضَهُ عَلى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهُ جَمِيعاً فَيَجْعَلَهُ فِي جَهَنَّمَ »
« 1 »
.
اگر راه حق روشن بودى و دينها همه يك دين و امامِ حق ظاهر بودى و عدل و دادش آئين ، همه كس « 2 » به رَفاهيّت « 3 » و فراغِ بال آسودى ؛ هيچ كس بر ديگرى ستم ننمودى ، همهء دلها به دنيا بستندى و طاعت و عبادت به آسانى كردندى ؛ پس نيك از بد جدا نشدى و مرد خدا از فريفتهء هوى ممتاز نگشتى و حكمت آفرينش بهشت و دوزخ باطل شدى ؛
« وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ »
« 4 »
.
و نيز چون ارادهء حقتعالى به آن تعلق گرفته بود كه جماعتى از صلحا « 5 » و اتقيا از صلب ظلمه و اشقيا به ديد آيند « 6 » و اگر چه به چندين واسطه باشد ، و اگر امام عدل ، ظاهر و غالب شدى اين حكمت و مصلحت فوت شدى ؛ چرا كه تا اول مرتبه ، اشقيا كشته نشوند امر معدِلت « 7 » و دادگسترى مُتَمشّى « 8 » نگردد ، و ايشان كه كشته شوند نيكانى كه در صلب
هامش
( 1 ) . در حاشيهء نسخهء « ق » و « خ » : « تا آنكه جدا سازد بد را از نيك ، و بَدان را با يكديگر جمع كند و به جهنم اندازد » . انفال ، آيهء 37 .
( 2 ) . نسخهء « ق » و « خ » : « همه » .
( 3 ) . آسودگى .
( 4 ) . در حاشيهء نسخهء « ق » و « خ » : « اگر خداى خواستى همهء مردمان را يك امت گردانيدى و به يك دين داشتى ، و هميشه مختلف مىباشد الّا آن كه را رحم فرموده باشد خداى تعالى ، و به جهت رحم آفريده ايشان را ، و تمام شد كلمهء پروردگار تو كه فرموده و بر خود واجب گردانيده كه پر سازد جهنم را از جنّ و از مردمان همه » . هود ، آيهء 118 و 119 .
( 5 ) . نسخهء « ق » و « خ » : « جماعتى صلحا » .
( 6 ) . نسخهء « م » : « پديد آيند » ؛ نسخهء « خ » : « پديدار شود » .
( 7 ) . عدل و داد ، دادگرى .
( 8 ) . راه يابنده .