به پرهيزكارى ظاهر و باطن كه غذاى روح است قيام ننمايد و روح را به آن تقويت نكند ، روح او « 1 » قطع راه بهشت نتواند كرد . و از اين جهت مىفرمايد :
« وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى »
« 2 » ؛ يعنى توشهء راه بهشت برگيريد ؛ به درستى كه بهترين توشهء اين راه پرهيزكارى است .
و همچنان كه در سفر صورى جسمانى ، كسى كه راه نداند به مقصد نمىرسد ، در سفر معنوى روحانى نيز كسى كه بصيرت در عمل ندارد به مقصد نمىرسد ؛ چنان كه در حديث آمده : « الْعَامِلُ عَلَى غَيْرِ بَصِيرَةٍ كَالسَّائِرِ عَلَى غَيْرِ الطَّرِيقِ لَايَزِيدُهُ كَثْرَةُ السَّيْرِ « 3 » إِلَّا بُعْداً » « 4 » ؛ يعنى مَثَل كسى كه عبادت كند و بينايى نداشته باشد در آنچه مىكند ، مَثل كسى است كه بر غير راه رود ؛ هر چند مىرود از مطلوب دور تر مىشود .
و همچنان كه اگر كسى در سفر جسمانى مَركب « 5 » را سر دهد تا خودسر مىچريده باشد ، راه او طى نمىشود ، در سفر روحانى نيز اگر بدن و قوا را - كه به منزلهء مَركب است - و روح را بگذارد تا هر چه مشتهيات آنهاست به فعل آورند و به اعمال حسنهء شرعيه و سنن سنيّهء نبويّه مقيد نگرداند و لِجام « 6 » هر يك را در دست نداشته باشد ، راه حق طى نمىشود .
و راهنمايان اين راه پيغمبراناند - سلام اللَّه عليهم - كه راه نمودهاند و سنن و آداب وضع كردهاند و از مصالح و مفاسد راه خبر دادهاند و خود
هامش
( 1 ) . نسخهء « ق » : « آن » .
( 2 ) . بقره ، آيهء 197 .
( 3 ) . مصدر : « سُرْعَةُ السَّيْر » .
( 4 ) . كافى ، ج 1 ، ص 43 ، ح 1 ؛ منلايحضرهالفقيه ، ج 4 ، ص 401 ، ح 5864 ؛ وسائلالشيعه ، ج 27 ، ص 24 ، ح 33110 .
( 5 ) . هر چه بر آن سوار شوند .
( 6 ) . لگام ، دهانهء اسب .