درِ دوم : در بيان اقسام زكات و شرايط زكات مال « 1 »
زكات بر دو قسم است : زكات مال و زكات فطر . زكات مال نيز بر دو قسم است : واجب و مستحب .
واجب در نُه چيز است :
طلا و نقره كه سكه دار باشد ، و شتر و گاو و گوسفند كه چَرَد و مال صاحب نخورد و كار نكند ، و گندم و جو و مَويز « 2 » و خرما كه به زراعت ، ملك صاحبش شده باشد يا ديگرى زرع كرده باشد امّا پيش از بسته شدن دانه ، به ملك او در آمده باشد .
به شرط آنكه هر يك از اين نُه ، به نصابى كه بيانش خواهد آمد رسيده باشد و مالكش بالغ و عاقل و آزاد و توانا بر تصرف در آن باشد ، و بر پنجِ اوّل ، سال نيز گذشته باشد ؛ به اين معنى كه در ماه دوازدهم داخل شده باشد و در اين مدت تغيير و تبديل نيافته باشد . و تتمهء ماه دوازدهم از سال اول محسوب است .
و داشتن دَين ، مانع وجوب زكات نيست هر چند پيش از مال باشد .
و بعضى از فقها زكات مالى كه بدان تجارت كنند نيز واجب شمردهاند به شرط آنكه از رأس المال يا قيمت آن « 3 » در تمام سال چيزى كم نيامده باشد و قيمت آن به نِصابِ طلا يا نقره رسيده باشد . و مشهور آن است كه اين زكات مستحب است .
هامش
( 1 ) . نسخهء « م » : « و شرايط آن مال » .
( 2 ) . انگور خشكيده .
( 3 ) . در نسخهء « م » ، « آن » نيامده است .