در بحث از هاى ضمير « فيه » طبرى گفته است : مرجع اين ضمير « كتاب » است و معناى
« لا رَيْبَ فِيهِ »
: « لاشك فى ذلك الكتاب انه من عند اللّه هدى للمتقين » 18 .
در بحث از آيهء :
« أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ »
( بقره / 107 )
طبرى ، موضوع استثبات ، تقرير و جايگزين شدن كلام را در ذهن مخاطب طرح كرده و در واقع ، پاسخ طاعنان را كه گفتهاند : مگر پيامبر اكرم نمىدانسته كه خدا قادر است و حكومت آسمانها و زمين از آن اوست كه به پيامبر خطاب شود :
« أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . . . »
طبرى ، چنين پاسخ داده كه در اينگونه موارد ، در زبان عربى هم براى تقرير و بهتر جايگزين شدن مثلا مىگويند : « الم اكرمك ؟ » « الم اتفضّل عليك ؟ » به معناى « قد اكرمه و تفضّل عليه » يعنى نسبت به تو اكرام كردم و نسبت به تو تفضل كردم .
علاوه بر اين مطالب ، طبرى با وجود قرينهء مقاليهء بخش پايانى
« . . . وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ »
بر آن است كه در اين آيه ، خطاب به پيامبر اكرم است ولى در معنى ، اصحاب و امت پيامبر مورد نظر هستند و اينگونه سخن گفتنها كه گوينده يك فرد را مخاطب سازد ولى جماعتى را در نظر داشته باشد ، در كلام عرب فراوان است و طبرى در اينباره اشعارى از كميت بن زيد را مثال آورده و نيز به آيات :
« يا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ وَ لا تُطِعِ الْكافِرِينَ وَ الْمُنافِقِينَ . . . »
« وَ اتَّبِعْ ما يُوحى إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ إِنَّ اللَّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً »
( احزاب / 1 و 2 )
استناد جسته كه خطاب خاص پيامبر اكرم است ولى عموم را دربرمىگيرد ، به دليل بخش پايانى آيه يعنى
« إِنَّ اللَّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً »
كه فعل
« تَعْمَلُونَ »
به صيغهء جمع مخاطب آمده است 19 .
در بحث از آيهء :
« وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ قَفَّيْنا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَ آتَيْنا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَ فَكُلَّما جاءَكُمْ رَسُولٌ بِما لا تَهْوى أَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ فَفَرِيقاً كَذَّبْتُمْ وَ فَرِيقاً تَقْتُلُونَ »
( بقره / 87 ) .