برخى از طاعنان گفتهاند چرا در آغاز با فعل مستقبل
« تَقْتُلُونَ »
موضوع طرح شده و سپس با كلمهء
« مِنْ قَبْلُ »
از زمان گذشته ، سخن به ميان آمده است ؟
طبرى در اين باره گفته است 24 : در زبان عربى رسمى شايع است كه فعل ماضى به معناى مستقبل باشد و فعل مستقبل به معناى ماضى ، همانطورى كه در آيهء :
« وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّياطِينُ عَلى مُلْكِ سُلَيْمانَ . . . »
( بقره / 102 ) چنين است و حال آنكه لازم بود گفته شود : « و اتّبعوا ما تلت . . . » و همانطورى كه در شعر شاعران هم ، اين موضوع فراوان ديده مىشود همچون شعر :
و لقد امّر على اللئيم يسبّنى * فمضيت عنه و تلت لايعنينى
كه منظور از « امّر » كه فعل مستقبل است ، « مررت » يعنى فعل ماضى مىباشد به دليل مصراع بعدى كه گفته است . « فمضيت عنه » و نگفته است : « فأمضى عنه » طبرى ، براى اثبات سخن خود چند بيت شعر ديگر نيز مثال آورده است .
طبرى ، در مقام توضيح آيه افزوده است كه خداوند يهوديانى را كه روزگار پيامبر اكرم را درك كرده بودند ، مخاطب قرار داده و نعم خود را بر اسلاف آنان برشمرده و كفران نعمتى كه اسلافشان مرتكب شدهاند ، بازگو كرده و ارتكاب معاصى و گستاخى آنان را هم نسبت به پيامبران بيان كرده است . و نيز اضافه كرده كه اينگونه چيزها در زبان عربى فراوان هست مثل اينكه كسى مىگويد : ما در فلان روز نسبت به شما چنين و چنان كرديم و شما چنان و چنين كرديد . در واقع فعل مستقبل
« فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِياءَ اللَّهِ مِنْ قَبْلُ »
اخبارى است از انجام فعل پيشينيان و اسلاف يهود . و تأويل
« مِنْ قَبْلُ »
هم در اصل « من قبل اليوم » بوده است .
در بحث از آيهء :
« مَنْ كانَ عَدُوًّا لِلَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ رُسُلِهِ وَ جِبْرِيلَ ، وَ مِيكالَ فَإِنَّ اللَّهَ عَدُوٌّ لِلْكافِرِينَ »
« * » ( بقره / 98 ) طبرى گفته است 25 : اولا اگر كسى بگويد كه مگر جبرئيل و ميكائيل جزء ملائكه نيستند كه نامشان جدا ذكر شده است ؟ در جواب مىگوييم : چرا ، ولى چون يهود مىگفت كه : « جبريل و عدوّنا و ميكائيل وليّنا » و به پندار آنان ، ميكائيل براى حضرت رسول چون جبرائيل نبود لذا اسم اين دو به صراحت گفته شده ، تا رفع ابهام
هامش
* . يعنى : كسى كه دشمن خدا و فرشتگان او و جبرائيل و ميكائيل باشد [ كافر است ] و خدا هم دشمن كافران است .