دانشمندانى چون ابو محمد الفرغانى ، عريب بن سعد الكاتب القرطبى ، ابو الحسن محمد ابن عبد الملك بن ابراهيم بن احمد الهمدانى و ديگران كه بر تاريخ الرسل و الملوك نوشته بودند ، به حليه طبع درآمد و با چاپ متنهاى ديگرى از مورخان نامدار اسلام ( در مقام مقايسه و تطبيق ) و ديگر پژوهشهاى علمى ، مقالات و رسائل و تأليفات فراوانى پديد آمد كه مقام و منزلت جهانى ابو جعفر محمد بن جرير طبرى را فزونتر ساخت . 43
ج - تاريخ طبرى در جامعه ايرانى
متون تاريخ الرسل و الملوك بسان همه كشورهاى عربى در كتابخانههاى ايران نيز وجود داشته و از اين سرزمين نيز به صورتهاى مختلف به خارج از حوزههاى اسلامى برده شده است . مورخان ايرانى ، خاصه آنان كه در تاريخ عمومى به زبان فارسى تاريخنگارى كردهاند ، غالبا به همين كتاب مراجعاتى داشتهاند . و با اينكه متن فارسى با ترجمه بلعمى نيز موجود بوده ، اما به نظر مىرسد كه ترجمه زيباى مزبور بيشتر از لحاظ ادبى مورد توجه پژوهندگان ايرانى قرار گرفته است .
از زمان طبع و انتشار تاريخ الرسل و الملوك ( خاصه چاپ مصر ) ، ايرانيان اهل تحقيق با آن اثر بيشتر آشنايى يافتند و از سال 1352 ش نسل جديد تاريخدوستان ايران ، ترجمه فارسى اين اثر ماندنى را نيز دارا شدند 44 همزمان نيز بخش ايران تاريخ مزبور توسط مترجمى ديگر به زبان فارسى ترجمه گرديد 45 اما تاريخ بلعمى هم به شيوههاى گوناگون ( يك بار قسمت ايران ، و بار ديگر جلد اول كتاب ، و جديدا بخشهاى چاپ نشده آن ) در دسترس علاقهمندان قرار گرفت و از اين طريق نيز فارسىزبانان به انديشههاى تاريخنگارانه طبرى معرفت يافتند . 46
2 - تبويب كتاب
با اينكه طبرى كتاب خود را به صورت مجموعهاى واحد فراهم آورده كه بخش پيش از اسلام آن بر پايه سلسلهها و شخصيتها ( - الرسل و الملوك ) و وقايع مهم ( - موضوعات ) منقسم شد و بخش اسلامى آن بر پايه سنوات ( - حوليات ) اما در پيوند با وقايع و شخصيتها شكل يافته و انتشاردهندگان كتاب طبق ذوق و خواسته خود « جلدها و