بررسى نقاط قوت و ضعف طبرى ، بيان خواهيم كرد .
نقاط قوّت و ضعف طبرى :
نگاه طبرى به تاريخ و روش او در نگارش تاريخ ، متأثر از پژوهشها و فرهنگ اوست به مثابهء محدثى فقيه . او در نگارش تاريخ خود بر دو انديشهء اساسى در تاريخ تكيه دارد : الف ) وحدت رسالتهاى آسمانى ( انبياء ) از سويى ؛ ب ) اهتمام به آزمودههاى امّت و اتصال آن به زمان از سوى ديگر . ارزش حادثهها در نظر طبرى به ميزان قوّت اسناد آن بستگى دارد . هر چه سند به حادثه نزديكتر باشد ، از اهميّت بيشترى برخوردار است . از اين طريق ، ما از خلال نوشتههاى او ، به روايات تاريخى تازهاى دست مىيابيم كه تنها در كتاب او وجود دارد . روايات در مسير نقل و دست به دست شدن ، تحت تأثير عوامل گوناگون ، همانند حافظه ، اميال شخصى ، انگيزهها و جز آن ، دستخوش تغيير مىشود .
از اينرو نمىتوان حتى پس از نقد و بررسى آنها ، به طور جزم ، حكم به سلامت و دقت در آنها كرد . چون پاى « رأى » يا نظر شخصى غير مصون از لغزش به ميان آيد - و اين خود ابتداى اشتباه است - براى احتراز ، بهتر است كه تنها به ذكر روايات كسانى از مورخين كه موثقاند ، اكتفاء شود . مسؤوليت صحت آن هم به عهدهء خود آنهاست . طبرى پيوسته از اظهار رأى و نظر خوددارى كرده و بندرت اتّفاق مىافتد كه روايتى را بر ديگرى ترجيح دهد ، بلكه پس از ذكر روايات مقبوله ( از نظر خود او ) ، بىطرفى آشكار را برمىگزيند . نگاه طبرى به تاريخ ، به واقع ، نگاه به بيان مشيّت الهى است و تاريخ از ديد او مخزن و يا امانتكدهء آزمودههاى امتهاست .
امتيازات تاريخنگارى طبرى
از مميزات اين شيوه از نگارش ، آن است كه چون او مىخواسته است ، همانند سلف محدّث خود ، همهء روايات تاريخى اسلامى را يك جا در كتابش كنار هم بچيند ، از اين رهآورد خدمتى ارزنده به تاريخ اسلام كرده است . وى در بررسى كليهء مصادر و منابع سخت اهتمام داشته و ما بوضوح درمىيابيم كه سير تطور نگارش تاريخى عصر اول را به پايان آورده است 22 .