سيوطى بيان داشته است : « سستترين طريقها به ابن عبّاس ، طريق كلبى از ابو صالح از ابن عبّاس است ، و هرگاه روايت محمّد بن مروان سدّى صغير هم به آن منضم شود ، سلسله دروغ خواهد بود » . 118
اينها مواردى از طرق روايت از راويان ضعيف الاسناد بود كه طبرى خود به ضعف بعضى از روات در طرق مزبور اشاره كرده و كسانى چون ضحّاك و ابو صالح باذان و كلبى و سدّى را غير قابل اعتماد دانسته است 119 ؛ مع الوصف ، همانطور كه ملاحظه شد ، در خيلى موارد به نقل روايت از آنان پرداخته و به عدم وثاقتشان توجّهى روا نداشته است ، كه اين امر از وجود تناقضاتى آشكار در بعد روائى تفسير طبرى حكايت دارد .
2 - قصر اسانيد روايات . طبرى از آنجا كه روايات منقول از صحابه و تابعين را در حكم احاديث مرفوع به رسول اكرم ( ص ) مىداند ، اخبارى كه در مباحث روائى مىآورد ، از نظر رجال اسناد غالبا به يكى از صحابه يا تابعين ختم مىشود و كمتر روايتى را مىتوان يافت كه سلسلهء رواتش به شخص پيامبر منتهى گردد . 120 همچنين ، با اينكه شيوهء طبرى در نقل روايات كلّا مبتنى بر ذكر رجال سند بوده ، ولى گاهى هم يك يا چند تن از رجال سند حذف گرديده است كه نمونههاى ذيل در اين باره قابل ملاحظه است :
« حدثنا ابو كريب ، قال : حدثنا ابن ادريس ، عن اصحاب التفسير ، قالوا : . . . » .
« حدّثنى يعقوب بن ابراهيم ، قال : حدثنا هشيم ، قال : أخبرنا حجاج عمّن حدثه ، عن مجاهد ، قال : . . . » .
« حدثنا محمد بن سنان القزّاز ، قال : حدثنا ابو عاصم ، عن شريك ، عن رجل ، عن عكرمة ، عن ابن عبّاس ، قال : . . . » .
« حدثنا احمد بن اسحاق ، قال : حدّثنا ابو احمد ، قال : حدثنا سفيان ، عن رجل ، عن مجاهد . . . » .
« حدثنى المثنى ، قال : حدثنا اسحاق ، قال : حدثنى يحيى بن سعيد ، عمّن ذكره ، عن عكرمة ، قال : . . . » .
« حدثنى المثنى ، قال : حدثنا الحجاج ، قال : حدثنا ابو عوانة ، عن المغيرة ، عن اصحابه ، عن ابراهيم ، قال : . . . »
يادنامه طبرى ( فارسى ) — صفحة 287
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص٢٨٧