نوشتهاى نبوده كه از او بخواهند قبل از خواندن ، نام خدا را ببرد . تكرار پنج آيهء اول سورهء اقرأ هم چيزى نبوده كه پيغمبر آنها را با نام خدا بخواند و لزومى به خواندن آنها هم نبوده است . چون گفتيم وحى به معنى صداى آهسته است . از آغاز تا پايان نزول قرآن هم رسم چنين بوده كه جبرئيل آهسته و مؤدب فرمان الهى را مىخوانده و پيغمبر آرام از وى مىشنيده و هماندم در لوح دلش جاى مىگرفته و نقش مىبسته است . عمدهء مطلب و منظور ما در اين نوشتار اثبات اين مطلب است .
به عبارت روشنتر خداوند به وسيلهء جبرئيل اينجا از پيغمبر مىخواهد چون آغاز پيغمبرى اوست و تازه وحى الهى بر اول نازل مىشود ، قبل از هر چيز « بسم اللّه الرحمن الرحيم » را كه سرآغاز سوره و آن 5 آيه بوده است ، به منزلهء شعار دين او و به منظور استمداد از نيروى لايزال الهى و اتكاء به ذات مقدس او ، بگويد . اينكه مىبينيم پيغمبر به ما مسلمانان دستور داده است كه هر كار مهمى را آغاز مىكنيد قبل از آن بسم اللّه الرحمن الرحيم بگوييد ، از همينجا و آغاز وحى الهى به او در گفتن بسم اللّه الرحمن الرحيم سرچشمه گرفته است .
بنابراين ، مجموع آيات نازله در آغاز نزول وحى ، شش آيه بوده كه بسم اللّه نخستين آنهاست ، نه پنج آيهء بدون بسم اللّه ! سپس جبرئيل امين گفت : از اين لحظه تو پيغمبر خدا و رهبر خلق هستى . پيغمبر هم با نيروئى كه از برخورد با پيك وحى الهى و ارتباط با خداى مقتدر عالم پيدا كرده بود ، با قدمهاى محكم و ايمان راسخ به خانه آمد و بعثت خود را به على عليه السّلام و خديجه رضى اللّه عنها اطلاع داد . در آن حال نورى مخصوص و بوى بسيار خوشى از وجود عزيز پيغمبر ديده و استشمام مىشد ، و چون خديجه پرسيد ، پيغمبر گفت اين نور نبوت و بوى بهشتى است كه از برخورد با امين وحى الهى پيدا كرده است . خديجه گفت : آقا ، من مدتها منتظر چنين روزى بودم . در حقيقت گفت :
خيلى هم دير شده ، و اگر تو رهبر خلق نباشى كه باشد ؟ ! به قول يكى از دانشمندان منصف بيگانه ، اگر هيچ دليلى براى عظمت پيغمبر اسلام جز اين نباشد كه همسرش نخستين كسى است كه به او ايمان مىآورد ، كافى است چون اگر مردى توانست ادعاى بزرگ خود را به زنش بقبولاند ، خود دليل بر راستى و درستى و لياقت ذاتى اوست ، كه همسرش در او سراغ داشته و دعوى او را در همان لحظهء اول مىپذيرد .
يادنامه طبرى ( فارسى ) — صفحة 197
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٩٧