داشته باشد .
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ
يعنى بگوييم
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ *
ما ديديم در ميان اقوالى كه مفسران راجع به باء « بسم اللّه » آوردهاند ، يكى هم باى زايد است كه ابو عبيده و ديگران گفتهاند ، مانند كاف در
« لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ »
و « لا » در
« لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ »
و غيره . از اينجا متوجه شديم كه جبرئيل با خواندن
« اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ »
از پيغمبر خواست نام خدايش را قرائت كند و آن را به زبان جارى سازد ؛ چون آغاز كار است و او بايد كار خود را با گفتن نام خدا آغاز كند . ولى چون پيغمبر نمىدانست اين نام خدا را چگونه بخواند ، پرسيد : چه بخوانم ( ما اقرأ ) و « ما » هم استفهاميه است ، نه نافيه ، كه نمىتوانم بخوانم ، و بعضى آن را به صورت « ما انا بقارء » يا « لست بقارء » برگرداندهاند .
در حقيقت همانطور كه در احاديث است و بعدها هم خود پيغمبر به تقليد از خداوند و سفارش جبرئيل ، از امتش خواست كه هر كارى مىكنند آن را با
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » *
آغاز نمايند ، خدا همين را در
« اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ »
از پيغمبر در اولين برخورد با جبرئيل پيك وحى ، خواسته است ! و چون بار دوم جبرئيل گفت :
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » *
و در بار اول هم اين
« بِسْمِ اللَّهِ » *
قبل از
« اقْرَأْ »
بوده است ، پيغمبر متوجه شد و نام خدا را به زبان جارى كرد و گفت :
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » *
.
بقيهء پنج آيه را با وحى كه به معنى « صداى آهسته » است با خواندن جبرئيل فراگرفت و هماندم در سينهاش نقش بست و ديگر نيازى نبود هر جمله كه جبرئيل مىخواند تكرار كند تا از حفظ نمايد ، بخصوص كه پنج آيهء كوتاه چيزى نبوده كه مرد عرب فصيح و سخنور چهل سالهاى مانند محمد بن عبد اللّه نتواند بخاطر بسپارد و بايد با جبرئيل بخواند تا فراموش نكند !
در حقيقت جبرئيل از پيغمبر خواست بگويد :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ *
. نهتنها هماكنون و آغاز پيغمبرى و به منزلهء سرفصل نخستين سورهء قرآنى و وحى آسمانى كه تا بيست و سه سال پيوسته بر او نازل خواهد شد ؛ بل از اين پس هم در تمامى كارهاى بزرگ و كوچك قبل از هر چيز بسم اللّه بگو .