به نام خدا ، يعنى بگو بسم اللّه الرحمن الرحيم ، و اين دليل است كه بسم اللّه در آغاز هر خواندنى مأمور به است . »
شهاب الدين سيد محمود آلوسى از واحدى ( م . 468 ق ) نقل مىكند كه وى از عكرمه و حسن بصرى روايت نموده كه گفتند : « نخستين چيزى كه از قرآن نازل شده بسم اللّه الرحمن الرحيم ، و نخستين سوره هم اقرأ بوده است » . و مىنويسد : « ابن جرير ( طبرى ) و غيره از طريق ضحاك از ابن عباس روايت كردهاند كه نخستين چيزى كه جبرئيل نازل كرد اين بود كه گفت : يا محمد ! بگو : اعوذ باللّه من الشيطان الرجيم ، سپس بگو : بسم اللّه الرحمن الرحيم . » 44
بانوى دانشمند معاصر دكتر عايشه بنت الشاطى در تفسير خود به نام التفسير البيانى للقرآن الكريم ذيل سورهء اقرأ ، حديث عايشه راجع به آغاز وحى را از تفسير طبرى نقل مىكند ، سپس مىگويد : « طبرى چون معنى
« اقْرَأْ »
روشن بوده ، نيازى به تأويل آن نداشته است . زيرا
« اقْرَأْ »
از نظر عربيت همان تلاوت است ، نه احتمال غير مألوف ديگر . » 45
پايان بحث و نتيجهگيرى
از مجموعه آنچه از آغاز تا پايان اين نوشتار آمده است ، اينطور نتيجهگيرى مىكنيم كه : پيغمبر اكرم از آغاز ولادت تا هنگام بعثت در سن چهل سالگى ، تحت مراقبت يكى از بزرگترين فرشتگان الهى ( روح القدس ) قرار داشته است . از سن 37 سالگى گاهگاهى صداهايى مىشنيده كه به وى مژدهء نبوت مىدادند ، ولى شخص گوينده را نمىديده ، تا اينكه در چهل سالگى هنگامىكه در بلندى كوه حرا بود ، جبرئيل بر وى نازل شد و گفت :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ، اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ
، تا
ما لَمْ يَعْلَمْ .
يعنى شش آيهء اول سورهء اقرأ را به او آموخت . پيغمبر چون آغاز كار بود ، از اينكه جبرئيل گفت نام خدايت را بخوان ، متوجه نشد كه نام خدا را چگونه و با چه تركيبى بخواند . لذا گفت : چه را بخوانم ؟ جبرئيل تكرار كرد كه :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ .
پيغمبر متوجه شد كه بايد نام خدايى كه او و جهانيان را آفريده است ، بايد در تركيب « بسم اللّه الرحمن الرحيم » بخواند . پيغمبر گفت : بسم اللّه الرحمن الرحيم ! پس
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ
، يعنى بگو :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ *
! ! نه بخوان به نام خدايت . زيرا