و مىگويد : اگر مسلمانان از شروط نماز و اركان آن و واجبات وضو بحث مىكنند ، اين پرداختن به مقدمات شناخت خداوند است نه خود شناخت خداوند ؛ زيرا وضو براى نماز و نماز براى حضور قلب و حضور قلب براى ياد آوردن خداوند است .
و اين تذكر ، قلب را براى آموختن علم آماده مىسازد . لذا اين علم است كه غايت و هدف است . چگونه است كه مسلمانان به تحقيق و اظهار نظر دربارهء اين مقدمات مىپردازند و از علومى كه به غايت و هدف ، نزديكترند غافل مىباشند ؟ علم جن و ارواح ، يقين به خدا و روز جزا را به دنبال دارد و موجب شرح صدر ، سرور ، يقين ، آرامش و اطمينان مىشود . « 1 »
قصههاى قرآن در تفسير الجواهر
بخش مهمى از قرآن را داستانهاى امتهاى گذشته و پيامبران تشكيل مىدهند .
هيچ مفسرى نمىتواند به تفسير كامل قرآن بپردازد ، اما ديدگاههاى خود را دربارهء اين حكايتها روشن نسازد . تفسير جواهر نيز با وجود توجه يك جانبهاش به مباحث علمى در قرآن ، از اين حكم مستثنا نيست . اكنون بايد ديد كه او با گرايشها و نگرشهاى ويژهاش دربارهء اين داستانها چه مىگويد و معجزات و خوارق عادات را چگونه تفسير مىكند .
معجزات و امور خارق العادهء داستانها
طنطاوى در تفسير امور شگفتآورى كه داستانها ، حكايت مىكنند : معجزات پيامبران ، وقايع غير عادى ، عذابهاى الهى و امدادهاى غيبى ، به اختصار مىگذرد ؛ اما همچون مفسران پيشين مىانديشد ، به ظاهر آيات وفادار است و به تمثيل و مجاز روى نمىآورد .
او به تفسير لفظى معجزات حضرت عيسى اكتفا مىكند « 2 » و ولادت حضرتش را بدون داشتن پدر مىپذيرد . « 3 » در بحث از مائدهء آسمانى به اختلاف مفسران دربارهء نزول آن اشاره مىكند و مىگويد : چه اين مائده ، آنگونه كه اكثر مفسران مىگويند
هامش
( 1 ) . همان ، ص 276 .
( 2 ) . همان ، ج 3 ، ص 212 .
( 3 ) . همان ، ج 10 ، ص 16 .