طرح مجدد اختلاف شب و روز ، در سورهء آل عمران ، علاوه بر تكرار آن چه در سورهء بقره در اين باره آورده بود و افزودن مطالبى بر آن ، اضافه مىكند كه در اين جا رسم شكل آن ضرورى است ، چرا كه در سورهء بقره ارائهء آن را فراموش كرديم . « 1 »
جالب است كه وقتى به تفسير آيهء
« اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَنْعامَ لِتَرْكَبُوا مِنْها وَ مِنْها تَأْكُلُونَ وَ لَكُمْ فِيها مَنافِعُ . . . »
« 2 » مىرسد ، پرسش دوستش را باز مىگويد كه از او مىپرسد : در اين جا ديگر چه مىخواهى دربارهء جانور شناسى بگويى ؟ آيا تا كنون در اين باره بسيار سخن نگفتهاى ؟ در پى اين پرسش ، به سورههاى نحل ، طه ، حج ، نمل ، نور ، سبا ، روم ، مؤمنون ، فاطر و سجده اشاره مىكند و مىگويد كه به مناسبت كدام آيه و در چه موردى ، از جانوران سخن گفته است . آنگاه پاسخ مىدهد كه آيا تا كنون با تو دربارهء انواع خزندگان ، از مار و كرم و مارمولك و . . . و منافع آنها سخن گفتهام ؟ پس اكنون در اين باره برايت سخن مىگويم . « 3 »
اعجاز علمى
صاحب تفسير جواهر نيز مانند بسيارى از مفسران اين قرن ، در موارد گوناگون ، به اعجاز علمى قرآن در طرح مطالبى كه علم پس از سيزده قرن ، بدان دست يافته ، اشاره مىكند . او در بحث از چگونگى خلقت آسمانها مىگويد : هم اكنون ديگر آن چه در اناجيل مذكور آمده و مبتنى بر علم علماى اسكندريه است ، در مقايسه با اكتشافات جديدى كه موافق با قرآن است ، ارزشى ندارد . لذا تنها ، دين اسلام است كه كشفيات جديد با آن موافق است و اين معجزهء جديدى است كه در زمان حاضر پديدار شده است . « 4 » او در وصف آيهء
« وَ أَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْزُونٍ »
« 5 » مىآورد كه اين آيه ، يكى از بدايع قرآن ، معجزهاى از معجزات علم ، حكمتى خيره كننده و شگفتىيى نمايان است . « 6 »
هامش
( 1 ) . همان ، ج 2 ، ص 204 .
( 2 ) . خداوند است كه براى شما چهارپايان را قرار داد تا بر آنها سوار شويد و از آنها بخوريد و در آنها براى شما منافعى وجود دارد . سورهء مؤمن ، آيهء 79 .
( 3 ) . الجواهر ، ج 19 ، ص 30 .
( 4 ) . همان ، ج 1 ، ص 49 ؛ نيز ر . ك : ج 10 ، ص 198 و 199 .
( 5 ) . و در آن ، از هر چيزى به اندازه و سنجيده رويانيديم . سورهء حجر ، آيهء 19 .
( 6 ) . الجواهر ، ج 8 ، ص 16 .