جانب خداوند حكيم و آگاه است .
اين نوع محكم بودن كه شامل همهء آيات قرآنى است در مقابل ضعف و سستى است و ربطى به محكم و متشابه كه مورد بحث ماست ، ندارد .
بههرحال علت وجود متشابه در قرآن هرچه باشد ، اكنون بايد ديد كه راه استفاده از آيات متشابه چيست ؟
پاسخ اين سؤال به روشنى از قرآن استفاده مىشود و آن اينكه آيات متشابه را به كمك تأويل مىتوان درك نمود .
تأويل به معناى توجيه و تبيين لفظ متشابه و يافتن منظور اصلى از آن است و به كمك تأويل مىتوان به مفهوم درست آيات متشابه پىبرد اين كلمه از ماده « اول » است كه به معنى بازگشت مىباشد در واقع با تأويل يك آيه آن را به معناى درست آن ارجاع مىدهيم .
بايد توجه كنيم كه تأويل منحصر به آيات متشابه نيست بلكه از يك نظر تمام آيات قرآنى تأويل دارند و آن در صورتى است كه براى آيه معنائى بجز معناى ظاهرى آن گفته شود كه در لسان روايات به اين معناى دوم بطن قرآن گفته مىشود همانگونه كه به معناى اولى كه ظاهر آيه است ظهر قرآن گفته مىشود به اين روايت توجه كنيد :
عن فضيل بن يسار قال : سألت ابا جعفر ( ع ) عن هذه الرواية : " ما من القرآن آية الاولها ظهر و بطن " ؟ فقال : " ظهره تنزيله و بطنه تأويله « 1 »
فضيل مىگويد : از امام باقر ( ع ) معناى اين روايت را پرسيدم كه آيهاى از قرآن نيست مگر اينكه ظاهر دارد و باطنى . امام فرمود : ظاهر آن تنزيل آنست و باطن آن تأويل آنست .
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، ج 92 ص 98 .