مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ .
« 1 »
او خداوندى است كه براى تو كتاب را نازل كرد برخى از آن ، آيات محكمات هستند كه همانها امّ الكتاب مىباشند و برخى ديگر از آن ، آيات متشابهات هستند پس آنها كه در دل آنان مرض است از متشابهات پيروى مىكنند تا فتنهاى به پا كنند و يا آن را تأويل بنمايند در حالى كه تأويل آن را كسى نمىداند جز خدا و راسخان در علم .
مىگويند ما به آن ايمان آورديم همهء آن آيات از جانب خداوند است و متذكر نمىشود مگر صاحبان انديشه .
مهمترين سؤالى كه در اينجا مطرح مىشود اين است كه وجود آيات متشابه در قرآن كه قابل تأويل و توجيه به معانى مختلف است چه حكمتى دارد ؟ و آيا بهتر نبود كه همهء آيات قرآنى از نوع محكم بودند تا آنها كه دلهايشان مريض است ، آيات متشابه را دستاويز خود قرار ندهند ؟
در پاسخ اين پرسش بايد بگوئيم كه اسلام يك دين جاودانى است و قرآن براى عصر معينى نازل نشده است و لذا قرآن كريم بايد طورى نازل مىشد كه در هر عصرى و با هر فرهنگى مفيد فائده باشد و پيامهاى خود را برساند وجود آيات متشابه در قرآن يكى از الطاف الهى براى بشر در تداوم نسلها و قرنهاست و اين آيات رمز جاودانگى قرآن است و در حقيقت مىتوان گفت كه خداوند مطالبى را كه در هر عصرى و براى هر نوع استعدادى يكسان است به صورت آيات محكم آورده و مطالبى را كه هر قومى به اندازهء استعداد خود و مطابق با رشد فكر و جولان انديشهاش بايد بفهمد به صورت آيات متشابه آورده و در واقع آيات متشابه رمزهائى براى كشف اسرار و علومى
هامش
( 1 ) - سورهء آل عمران ، آيه 7 .